null

OpiniePolitiek

De sociale politiek heeft geen tijd te verliezen

Beeld Trouw

Een fusie van partijen is niet genoeg om de sociale politiek weer vlot te trekken, betoogt Pieter Paul Slikker. Links moet inderdaad samenwerken, maar vooral zorgen dat pakketbezorger én hoogleraar er zich weer thuis voelen.

Hoe kan het dat de sociale politiek geen deuk in een pakje boter slaat terwijl de toenemende ongelijkheid op steeds grotere weerstand stuit? Blind geloof in de markt maakt plaats voor het besef dat we zelf de teugels in handen moeten nemen. Velen zoeken een alternatief voor een land dat uiteenvalt in botsende bubbels van boeren, bakfietsouders en boze witte mannen. Opiniepeiler na opiniepeiler concludeert: er is een groeiende behoefte aan sociale politiek. Maar niet aan de huidige linkse partijen.

Links vindt de woorden niet, mist de aansluiting bij brede groepen in de samenleving, ontbeert organisatiekracht én elan. Des te zorgelijker is dat alle heil van een fusie wordt verwacht.

Pakketbezorger én IT-consultant

Versta me niet verkeerd, ook hier treft u een vurig voorstander van linkse samenwerking of fusie op termijn. Maar als de sociale politiek overal in Europa zo ongekend de boot mist in een tijd dat het neoliberalisme op de klippen loopt, dan kan het antwoord nooit alléén een fusie zijn. Immers: wie twee verliezende concepten samenvoegt mag niet automatisch als uitkomst een daverend succes verwachten. Succesvolle sociale politiek vraagt om een concreet aanvalsplan.

Allereerst moet de vraag beantwoord worden voor wie de sociale politiek op aarde is. Zijn we een belangengroep voor hoogopgeleiden die zich zorgen maken over klimaat en ongelijkheid? Of willen we een brede en moderne volksbeweging zijn die pakketbezorger tot IT-consultant aan zich bindt? Wat mij betreft is het antwoord volmondig dat laatste. Maar dat moet duidelijk zijn. Ook moet er aandacht zijn voor de koers die te veel verwaterde in een laat-duizend-bloemen-bloeien-boodschap die niemand in het hart raakt. Links laat zich te vaak verleiden tot het bevredigen van deelbelangen. Maar een moderne volksbeweging benadrukt het gemeenschappelijke en niet het afzonderlijke belang. Ongelijkheid te lijf gaan – op de woningmarkt, in kansengelijkheid, inkomen en vermogen – dat is het anker dat groepen verenigt.

Ook mag links niet weglopen voor splijtende kwesties. Op migratie en duurzaamheid moet de sociale politiek de confrontatie met de samenleving én zichzelf aan. Als de missie is om iedereen mee te nemen, dan kan een klimaatakkoord niet zonder nieuw sociaal contract. Natuurlijk zal de toekomst duurzaam zijn of niet. Maar mensen met een slecht geïsoleerd koophuisje waar ze zich blauw aan betalen verdienen een beter antwoord op wat dat voor hen betekent.

Big tech aanpakken

Daarnaast is het aan de sociale politiek om het gesprek te herstellen en de bubbels te doorbreken. Vernieuwing van de democratie – nationaal, lokaal en binnen partijen – is nodig. Als voorbeeld: een geloot burgerberaad dat een afspiegeling vormt van Nederland hoort de sociale politiek bij te staan in de zoektocht naar antwoorden. Met elkaar, niet tegenover elkaar.

Niet-leden en ngo’s moeten een plek krijgen binnen de partijen om van links weer een volksbeweging te maken. En om de bubbels te doorbreken moeten de big techs die mensen met algoritmen gevangen houden worden aangepakt. Pas dan kan er een eind komen aan de veldslag die op social media woedt.

De sociale politiek moet weer vooroplopen in het toekomstdebat. Data, kunstmatige intelligentie, robotisering op de werkvloer, big tech en cryptovaluta veranderen de wereld.

De duurzame en technologische revolutie kan de breedte van de samenleving dienen óf ongelijkheid vergroten. Het is tijd voor een duidelijk antwoord van de sociale politiek.

Boze witte mannen

Kortom: in plaats van afwachten of rechts met links wil praten, moeten Ploumen en Klaver hun tijd benutten door linkse samenwerking nú te starten. Door het debat te voeren met bakfietsouders en boze witte mannen over hoe we de planeet redden én de portemonnee van mensen die het niet breed hebben. Door een sociaal beraad van ngo’s en partijen bijeen te brengen die inhoud en actie aandragen richting formatietafel óf oppositie. Door gezamenlijk woordvoerderschap in de Tweede Kamer en een tienpuntenplan voor de lokale verkiezingen te realiseren.

Komt het tijdens dat proces tot een doorbraakpartij die stukadoor en hoogleraar weet aan te spreken: prachtig. Zijn er meerdere partijen nodig om een socialere koers te bewerkstelligen: ook goed. Partijen zijn een middel voor verandering, géén doel op zich. Maar de sociale politiek heeft geen tijd te verliezen.

Lees ook:

De geschiedenis leert: een linkse fusie gaat niet ‘van hopsakee’

Alleen als ze samengaan kunnen de linkse partijen weer echt meetellen. Maar de geschiedenis leert dat een fusie een kwestie van lange adem is, schrijft politiek historicus Harm Kaal.

Een linkse fusiepartij? Lokale PvdA’ers en GroenLinksers zien het best zitten

Lokale fractievoorzitters van PvdA en GroenLinks reageren verdeeld op de vraag of de partijen moeten fuseren. Maar enthousiasme domineert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden