COLUMN

De scholieren op het Malieveld toonden vooral een enorme kloof in de samenleving

Lex Oomkes Beeld Maartje Geels

Toegegeven, afgaande op de onverwacht massale opkomst was de scholierendemonstratie van vorige week donderdag een groot succes. Wie krijgt het in een paar dagen voor elkaar om zoveel scholieren naar het Malieveld in Den Haag te lokken? 

Hopelijk snoert het de arrogante babyboomers, die beweren dat generaties na hen niet te mobiliseren zijn en liever op hun telefoon staren dan enige maatschappelijke betrokkenheid te tonen, een tijdje de mond.

Er is echter meer aan de hand. Het is een indruk, toegegeven, niet gebaseerd op enig verantwoord onderzoek, maar het had er alle schijn van dat zich op het Malieveld een maatschappelijk fenomeen voordeed, dat de huidige samenleving aardig typeert.

Drie dagbladen, NRC Handelsblad, de Volkskrant en Trouw wisten geen andere scholieren/demonstranten te vinden dan leerlingen uit het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs, dan wel uit het hoger algemeen voortgezet onderwijs. Leerlingen die over een afzienbaar aantal jaren voor een groot deel de collegebanken zullen bevolken in het hoger beroepsonderwijs, dan wel de universiteiten. Zeg maar, de elite van 2040.

Slechts één van de geciteerde leerlingen volgde een andere opleiding. De Volkskrant had zowaar een mbo-leerling weten op te duikelen op de demonstratie.

Deze samenleving kent inmiddels vele kloven. Tussen werkenden en niet-werkenden, tussen mensen die tevreden zijn en zij die vrezen voor hun toekomst, tussen kosmopolieten en mensen die vrezen hun Nederlandse identiteit te verliezen. Allemaal kloven die terug te voeren zijn op of gerelateerd zijn aan opleidingsniveau. En allemaal kloven die niet gisteren zijn ontstaan, maar het product zijn van een ontwikkeling van enige decennia.

Oververtegenwoordigd

Niet alleen onder jongeren doet zich een scheiding voor bij de zorg voor het klimaat. Uit een ander vast niet verantwoord onderzoekje zou kunnen blijken: als de stem op bijvoorbeeld Geert Wilders voor een groot deel met opleidingsniveau te maken heeft, zullen die (potentiële) stemmers niet naar het Malieveld zijn opgetrokken en zullen aanhangers van GroenLinks en D66 (‘de mensen die zich zorgen over het klimaat kunnen veroorloven’) daar oververtegenwoordigd zijn geweest.

Geen misverstand, aan deze conclusie is geen enkel waardeoordeel verbonden. Het gaat hier om de constatering dat bevolkingsgroepen meer en meer met de rug naar elkaar toe staan. Dat op zich is al een bedreiging van de democratie.

Zoals overigens ook de staatscommissie parlementair stelsel in het eindrapport constateerde. De commissie spreekt zelfs van maatschappelijke segregatie. De daaruit voortkomende polarisatie zal, aldus de commissie, gedeelde waarden nog verder onder druk zetten.

De Franse politicoloog Pierre Rosanvallon heeft het in dit verband over de ‘legitimiteit van de nabijheid’. De huidige samenleving is niet meer ideologisch- maar vooral identiteitsgestuurd.

In dat kader is je zorgen maken over het klimaat hetzelfde als de conclusie trekken dat de toekomst van Nederland in Europa ligt of dat de huidige ontwikkelingen vragen om een liberaler arbeidsmarkt, om maar twee op het eerste gezicht onvergelijkbare grootheden te noemen.

De politiek heeft vooralsnog geen enkel antwoord op het fenomeen van de segregatie, anders dan bijvoorbeeld in het klimaatbeleid angstig op de rem te gaan staan. De scholieren op het Malieveld toonden aan dat het probleem van de kloof veel dieper gaat dan veel politici durven denken.

Lex Oomkes is senior politiek redacteur bij Trouw, en schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden