Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Schepping is niet gelijk aan de natuur

Home

Ad van Nieuwpoort

Mens en mensaap in Artis. © Patrick Post

Vreemd dat Gijsbert van den Brink denkt dat Genesis over het ontstaan van de wereld gaat, zegt theoloog Ad van Nieuwpoort.

Toen ik een keer als tiener de EO-Jongerendag bezocht, werden er een soort poederdoosjes uitgedeeld met daarop de tekst: Aap of Adam? Als je dat poederdoosje dan opende, was er aan de ene kant een spiegeltje te zien en aan de andere kant een foto van een aap.

Lees verder na de advertentie

Leek ik op een aap? Nee toch! Nog altijd steekt de discussie over schepping of evolutie af en toe weer de kop op. Nog niet zo lang geleden had Andries Knevel zijn coming-out en nu is theoloog Gijsbert van den Brink aan de beurt. Zijn nieuwe boek wordt nu al gezien als een doorbraak binnen de kringen van de zogenaamde 'Gereformeerde gezindte'. "Orthodox-gereformeerde geloofsvoorstellingen zijn toch te rijmen met een aarde van miljoenen jaren oud", zo schreef deze krant naar aanleiding van Van den Brinks boek. Wat heeft hem ertoe aangezet zijn historiserende exegese van het boek Genesis los te laten?

Van een reformatorisch theoloog had ik wel verwacht dat dit zou zijn voortgekomen uit een nauwkeuriger lezing van de bijbelse teksten. Niet een hernieuwde lezing van Genesis bracht hem namelijk tot andere conclusies maar gesprekken met christelijke natuurwetenschappers. Het wetenschappelijke idee van de evolutie moet verenigbaar gemaakt worden met de bijbelse boodschap. God blijkt nu de ontwerper ervan. In de woorden van Van den Brink: "Dat verhoogt mijn bewondering voor God alleen maar."

Velen halen opgelucht adem. Een orthodox christen wordt bevrijd uit zijn spagaat van wat hij op zondag moet geloven en op maandag niet meer kan volhouden. Maar is het niet allang duidelijk dat het in Genesis echt over iets anders gaat dan een theoretische verhandeling over het ontstaan van de wereld?

Bevrijding

Veeleer gaat het daar om de vraag wat een mens nodig heeft om mens te worden. Een beginsel waar je telkens naar terug wordt verwezen als je de weg kwijt bent. Een goede verstaander ontdekt dat 'scheppen' in de Bijbel een daad van bevrijding is. De duisternis wordt op zijn plaats gezet en het licht krijgt het primaat. De chaotiserende wateren worden gescheiden en het gewelf van de hemel maakt het mogelijk dat de aarde tevoorschijn komt.

De God van Abraham en Izaak is een volstrekt andere God dan de God die natuurrampen oplegt

De aarde dan als veilige grond onder de voeten van de mens en de hemel als beschermend dak boven zijn hoofd. De chaos wordt omgesmeed tot kosmos. Iets wat dus telkens ook weer opnieuw moet gebeuren. Hebben de profeten het niet ook over een wereld die vraagt om een bevrijdend scheppen?

Het is een hardnekkig misverstand dat wat bijbels gesproken 'schepping' is (een woord dat overigens in de Bijbel nauwelijks voorkomt) samenvalt met wat wij 'natuur' noemen. Wie 'schepping' zegt als hij 'natuur' bedoelt, stelt de Schepper gelijk aan de wetten van de natuur. Dan is 'God' de oorzaak achter alle natuurverschijnselen en natuurlijke ordeningen. En dan is wat wij aan bijvoorbeeld natuurrampen en vermeende 'natuurlijke ordeningen' waarnemen allemaal 'Gods wil'.

De God van Abraham, Izaak en Jakob is echter een volstrekt andere God. Een God namelijk die alles op alles zet om de chaotiserende natuurmachten te bedwingen. Een God die tegen de natuurwet van de 'survival of the fittest' (Darwin had gelijk!) in opkomt voor degenen die daar de slachtoffers van worden. We kennen uit onze recente geschiedenis de verbijsterende voorbeelden van een scheppingstheologie die de 'natuurlijke' orde legitimeert. Wie Genesis zo wil lezen draait mijns inziens de bijbelse verkondiging de nek om.

Van den Brink was vooral in gesprek met christelijke natuurwetenschappers. Ik hoop van harte dat hij nu ook nog eens toekomt aan een hernieuwde lezing van de Hebreeuwse Bijbel. Een vrijblijvende discussie is het namelijk zeker niet.

Ad van Nieuwpoort is predikant te Bloemendaal en Overveen

Lees ook het interview met Gijsbert van den Brink: 'Darwin en God gaan prima samen'

Deel dit artikel

De God van Abraham en Izaak is een volstrekt andere God dan de God die natuurrampen oplegt