ColumnSylvain Ephimenco

De republikeinse monarch Macron toont zijn uitzonderlijk narcistische inslag

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de mooiste en vooral de meest populaire van ’t hele land? Of liever gezegd van de uitvoerende macht? Of Emmanuel Macron zijn presidentiële spiegel heeft verbrijzeld toen de naam van zijn premier erin verscheen, zegt de fabel niet.

Wat we zeker weten is dat het Franse staatshoofd de band met Edouard Philippe gisteren definitief heeft doorgesneden. Na 1145 dagen van trouwe dienst moet de premier plaatsmaken. Dezelfde dag publiceerde dagblad Le Figaro een opiniepeiling volgens welke een ruime meerderheid van de Fransen het ontslag van premier Philippe als onwenselijk beschouwt. Maar dit was juist het probleem voor het presidentiële ego: sinds de coronacrisis moest hij met lede ogen aanzien hoe zijn premier in populariteit met kop en schouders boven hem uitstak.

Een Franse president is niets anders dan een republikeinse monarch. Zijn premier moet vooral gehoorzamen, slagen voor hem incasseren (schildfunctie) en vooral niet in zijn zonlicht gaan staan. Wanneer diezelfde premier de voor de president bedoelde lichtstralen zelf absorbeert, gaat de afgunstklier van het staatshoofd meestal zwellen. Het verschijnsel is niet nieuw. In 1972 ontsloeg president Pompidou zijn te populair geworden premier Chaban Delmas en in 1991 verving president Mitterrand de geliefde premier Rocard door zijn ex-maîtresse Edith Cresson. Toch mag het geval Emmanuel Macron hoger aangeslagen worden op de jaloezieschaal.

Natuurlijk vanwege zijn uitzonderlijke narcistische inslag, maar ook door de paradox die zijn keus voor Edouard Philippe destijds kenmerkte.

Toen hij op zoek ging naar een premier, koos Macron heel precies die grijze politicus die volstrekt onbekend was bij het grote publiek. Philippe’s belangrijkste wapenfeit was het veroveren van de burgemeestersstoel van de havenstad Le Havre (met 170.000 inwoners de dertiende Franse stad). Deze centrumrechtse politicus zonder grote ervaring was een ideale keus voor een president die de schaduw verafschuwt. Lang is premier Philippe even impopulair geweest als zijn baas. Zijn voornemen om de benzineaccijnzen te verhogen vormde de aanleiding van de opstand der ‘gele hesjes’ en zijn poging tot hervorming van de pensioenen bracht in december nog 1,5 miljoen protesterende Fransen op straat.

Maar tijdens de coronacrisis kantelde de publieke opinie. Het verschil tussen Macron en Philippe was er qua presentatie en retoriek een van dag en nacht. Het alarmisme van de president, zijn oorlogstaal en zijn ellenlange toespraken in wollige zinnen contrasteerden met de rust, de soberheid en dienstbaarheid van de premier. De populariteit van Philippe schoot omhoog, terwijl die van Macron kelderde of stagneerde. Het lot van de ingetogen premier werd gisteren bezegeld: terug naar Le Havre! Met zijn vervanger, de onbekende Jean Castex, denkt Macron alweer geen risico te hebben genomen. Maar of die onervaren technocraat het deksel op de Franse snelkookpan zal kunnen houden, is maar de vraag. 

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden