null Beeld
Beeld

OmbudsmanEdwin Kreulen

De redactie lijkt te weinig af te weten van bètawetenschap

De kwestie

Er komen meldingen binnen over drie stukken met fouten. ‘Bij het verbranden van synthetische kerosine in een vliegtuigmotor komt geen kooldioxide vrij’, staat in een column op de pagina’s duurzaamheid & natuur.

De tweede: de steun groeit voor een steviger stikstofbeleid, meldt de voorpagina van 1 juni. Bovenaan de tekst staan trefwoorden waaruit is af te leiden dat dit een ‘analyse’ is die gaat over ‘CO2-uitstoot’.

Ten slotte: achterop de krant van 9 juni een foto van medisch personeel, beveiligd tegen corona, volgens het bijschrift in ‘de Chinese stad Taipei’.

De standpunten

Een hoogleraar chemie trekt in februari aan de bel: ook bij verbranding van synthetische kerosine komt kooldioxide vrij. Hij zegt dat hij de auteur om een correctie vroeg, maar die kwam er niet. Hoe betrouwbaar is de krant als ‘aperte fouten’ niet worden gecorrigeerd, vraagt hij zich af in een mail aan de ombudsman.

De redacteur duurzaamheid, een verslaggever die elke twee weken een column schrijft, verwijst desgevraagd naar een redacteur wetenschap. Die bevestigt wat de hoogleraar schreef: op het moment dat de benzine wordt ingezet komt er inderdaad kooldioxide vrij. Het idee is dat voor de productie van deze synthetische kerosine juist kooldioxide ofwel CO2 wordt opgenomen. De hele cyclus van deze brandstof (van productie tot verbruik) zou daardoor CO2-neutraal zijn. Dat is inderdaad iets anders dan stellen dat het verbruik CO2-neutraal is.

Zo moet je haar column ook interpreteren, reageert de redacteur duurzaamheid, die daarbij stelt dat je in een column wat speelser kunt formuleren, ook voor de leesbaarheid. “In een gewoon stuk had ik dit minder snel zo opgeschreven. Maar letterlijk is het fout en had ik het zo niet moeten formuleren. Dat vind ik extra jammer omdat ik juist van mening ben dat we met cijfers en technische kwesties zo precies mogelijk moeten zijn.” De zin is niet cruciaal voor haar column, waarin ze vraagtekens zette bij synthetische kerosine als wondermiddel. “Destijds vond ik geen correctie nodig. Het was misschien wel netjes geweest om deze lezer te antwoorden dat de zin letterlijk inderdaad niet klopte.”

C02 is koolstofdioxide en heeft niets te maken met stikstof, het onderwerp van de voorpagina begin deze maand. De fout wordt de volgende dag opgemerkt in de redactievergadering. Er wordt even nagedacht over een correctie, vertelt de hoofdredacteur achteraf, in alle drukte komt het daar niet meer van. Waarschijnlijk speelt ook mee dat de fout niet in de tekst staat, maar in het trefwoord erboven.

Dat Taipei geen Chinese stad is maar de hoofdstad van Taiwan – een enigszins brisante fout gezien de verhoudingen tussen beide landen – wordt direct de volgende dag in de correctierubriek in de krant gemeld.

Het valt de redacteur wetenschap overigens op dat fouten op zijn terrein wel vaker niet worden rechtgezet.

Oordeel

De snelheid en daarmee ook ruimhartigheid waarmee een geografische fout op de achterpagina wordt rechtgezet, contrasteert met de stilte na de twee ‘bètafouten’, waarvan eentje nota bene op de voorpagina wordt gemaakt.

De zin over de verbranding van synthetische kerosine past inderdaad in een breder verhaal over de claim van een klimaatneutrale brandstof én is niet cruciaal voor de strekking van de betreffende column. Maar de zin bevat wel een onjuistheid en dat had op zijn minst erkend moeten worden tegenover de hoogleraar die de moeite nam erop te wijzen.

Het misleidende label op de voorpagina wekt de schijn dat de redactie niet de basisbeginselen begrijpt van zaken waarover zij toch veel schrijft. Zeker nu het om een ‘analyse’ gaat. Duurzaamheid is een speerpunt van de krant, daar komt techniek bij kijken. Omdat journalisten doorgaans niet exact zijn opgeleid, kan het een keertje misgaan. Dat maakt correctie extra belangrijk. De redactie laat zo zien dat ze de zaken wél begrijpt. Dat had ook gewerkt in het stuk over de synthetische kerosine.

Met correctie blijft bovendien de (eind)redactie scherp. Het zou goed zijn als de hoofdredactie, die beslist over correcties, daar meer op let. En dat redacteuren dit vaker voorleggen aan de hoofdredactie. Corrigeer de bètavergissing met minstens zo veel inzet als dat soms bij andere fouten gebeurt.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een column als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Wilt u hem een kwestie voorleggen? Mail dan naar ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden