Opinie

De rechter laat zien dat het klimaatbeleid faalt; met dank aan de trias politica

Advocaten, links die van Urgenda, rechts die van de staat, staan op als de rechters binnenkomen voor de Urgenda-zaak. Beeld AP

Het gerechtshof gaat zijn boekje helemaal niet te buiten in de Klimaatzaak, schrijft Johan van Dalen, een van de negenhonderd mede-eisers in die zaak van Urgenda tegen de staat. Het hof controleert de daden van de overheid, precies zoals de trias politica voorschrijft.

Ik snap jurist Marcel Buurman niet. Wat hij aansnijdt in zijn opiniestuk ‘Het gerechtshof gaat veel te ver met het Urgenda-arrest‘- de politiek ligt onder vuur van de rechter - stond al centraal bij de eerste rechtszaak, later ging de staat in hoger beroep. Deze argumenten zijn dus al twee rondes oud.

Beide keren heeft de rechtbank dit diepgaand geanalyseerd, waarbij het expliciet ging over de vraag of de rechter op de stoel van de regering zou gaan ­zitten. Nee dus: in beide instanties zijn alle verweren van de staat verworpen.

Inderdaad is cruciaal dat de regering de doelen bepaalt. En daar tornt de rechter in de vonnissen niet aan. Wat Buurman suggereert, klopt dus niet. De rechter houdt de regering juist aan haar eígen doelstellingen. De advocaten van Urgenda hebben aangetoond dat de regering wel mooie doelen heeft, maar onthutsend faalt in het waarmaken daarvan. De rechtszaak gaat over het waarmaken. 

De regering speelde mooi weer: ‘We gaan vanwege het principe in hoger beroep (en nu in cassatie), maar we zullen het vonnis uitvoeren!’ Mooi niet. Weer werd de burger een rad voor ogen gedraaid. Goed dat de rechter nu zegt: regering, doe wat je belooft. En dit gaat maar door: wéér die mooie praatjes van de premier en een VVD die al decennia een toekomstbestendige economie saboteert.

Ontwrichting

Juist alle overwegingen bij de uitspraak hebben diepe indruk op mij gemaakt. Dat hier wordt begrepen welke ontwrichting dreigt voor onze samenleving en dat recht moet worden gedaan aan de belangen van komende generaties. De vergelijking die de heer Buurman maakt met de gevaren van suiker, alcohol of vuurwerk vind ik nogal lachwekkend. De rechter overweegt juist dat dit iets heel anders is. Hoe kijkt Buurman aan tegen de rechtsgronden in het VN Klimaatverdrag?

Binnen de trias politica verschuift de uitvoerende macht in westerse democratieën richting fakenieuws, leugens en dominantie door een rijke elite met het bedrijfsleven achter zich. Ons parlement faalt veelal in het opkomen voor de noden en angsten van gewone burgers, versteend als het lijkt door bangmakerij en ophitsen van bevolkingsgroepen. Ook inzake CO2-reductie lijkt het vleugellam. Wat de rechter doet is dus inderdaad: controleren van de daden van de uitvoerende macht, haar taak in de trias politica.

We hebben een rechterlijke macht ­nodig die het evenwicht tussen de machten in stand houdt. Dát is liefde voor de trias politica.

Lees ook:

Planbureau: Nederland schiet tekort op drie milieudoelen per 2020

Echt verrast kon het kabinet niet zijn: Nederland haalt lang niet alle energiedoelen voor 2020, oordeelt nu ook het Planbureau voor de Leefomgeving. Toch noemde minister Cora van Nieuwenhuizen van infrastructuur de opgave om aan het Urgendavonnis te voldoen ‘groter dan verwacht’.

Nederlandse klimaatbeleid mist iets positiefs

De elite voelt wel dat er iets broeit, bleek vorige week tijdens het jaarlijkse sneeuwuitje in Davos , waar het op het World Economic Forum, ging over klimaat en ongelijkheid. Maar hoe neem je boze burgers mee in de klimaatdiscussie? Geef ze zicht op nieuwe banen voor je de ‘kolenbanen’ schrapt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden