CommentaarBoekenweek

De rebel Özcan Akyol prikt, maar hij overdrijft

Rebellen & Dwarsdenkers is het thema van de Boekenweek, die zaterdag begint. Nou, dan kunnen ze het krijgen, dacht Özcan Akyol die werd gevraagd het Boekenweekessay te schrijven. Hij schreef een vlammend betoog tegen de literaire wereld, die volgens hem zijn neus ophaalt voor lezers die de ‘Grote Literatuur’ links laten ­liggen.

In zijn essay ‘Generaal zonder leger’, waarmee hij schrijvers zonder lezers bedoelt, haalt Akyol hard uit naar schrijvers, uitgevers, boekhandelaren en recensenten. Die zouden tezamen de oorzaak zijn van de ont­lezing in dit land, omdat ze de lezers van niet-literaire boeken minachten. Dat is een nogal boude stelling, een rebel waardig.

Akyol beschrijft een boekhandelaar uit Veenendaal die met pijn in zijn hart de boeken van Lucinda Riley verkoopt en die lezeressen veel liever een met vijf sterren bekroond boek zou meegeven. Ook veegt de schrijver de vloer aan met schrijvers en uitgevers die vinden dat boeken niet op televisie, laat staan op Instagram, thuishoren. Tot slot verwijt Akyol schrijvers dat zij te ‘navelstaarderig’ en ‘afstotelijk pretentieus’ zijn. Hij mist actuele maatschappelijke vraagstukken bij schrijvers van nu. Bovenal mist hij rebellie en een lekkere ­literaire rel. Daar zorgt hij nu met dit essay zelf voor.

Flink opgeklopt

Akyol heeft zeker een punt als hij waarschuwt voor minachting van lezers. In een interview met Trouw sprak hij zelfs van het ‘dehumaniseren’. Maar is daar werkelijk sprake van? En is dat de oorzaak van de ontlezing? In boekhandels liggen de boeken van Riley – naast die van Robert Ludlum, dieetgoeroes en sporthelden – hoog opgestapeld. Is het zo erg dat een boekhandelaar achter de schermen verzucht dat hij de lezers liever ­andere boeken zou verkopen, omdat hij denkt dat ze daar meer plezier aan zouden beleven? Een slijter die veel vieux verkoopt, zal ook weleens tegen een klant willen zeggen: probeert u toch eens deze cognac.

En voelen schrijvers of uitgevers zich te goed voor ­televisie of sociale media? Schrijvers zijn bijna niet van het scherm te slaan, met name dankzij ‘De Wereld Draait Door’. Het klopt dat maar weinig literaire schrijvers een rol spelen in het maatschappelijke debat. Maar schrijvers als Grunberg en Pfeijffer doen dat nadrukkelijk wel. Met ‘Grote Literatuur’.   

Het lijkt erop dat Akyol de situatie in het boekenvak flink heeft opgeklopt om een relletje te kunnen veroorzaken. Dat doet hij voor een sympathiek doel, want dat hij zich sterk maakt om meer, vooral jonge, lezers te winnen, is te prijzen. Maar de echte oorzaak van de ­ontlezing heeft hij niet blootgelegd.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden