COLUMN

De realiteit maakt van Rutte een Europees politicus

Stevo Akkerman

Met zijn pleidooi voor een Europese Realpolitik haalde Mark Rutte alle kranten, maar ik had het gevoel dat het eigenlijke nieuws van zijn Churchill-speech iets anders was. Dit: de realiteit maakt van Mark Rutte een Europees politicus.

Ik bedoel niet dat hij jaagt op een Europese functie. Wie dat doet, ontkent het, wie dat niet doet, ontkent het ook, daar valt verder niets over te zeggen. Ik bedoel dat de premier de waarde van de Europese Unie, die veel verder reikt dan zakelijke samenwerking, met groeiende overtuiging verdedigt. Weliswaar op buitenlandse bodem altijd wat enthousiaster dan in Nederland, maar als hij zo doorgaat zal hij zelfs in het vaderland nog eens over Brussel beginnen zonder te doen alsof iemand een pistool op hem gericht houdt.

Eerder liet hij in Berlijn en Straatsburg al blijken anders over de EU te zijn gaan denken, in Zürich deed hij er nog een schepje bovenop. Hij was al tot de conclusie gekomen dat het bij Europa niet alleen gaat om ‘brood en boter’, maar ook om gedeelde waarden, en nu zei hij dat de afbrokkelende veiligheidsmechanismen in de wereld vragen om een assertievere rol van de EU. “De EU heeft een realitycheck nodig: macht is geen vies woord. Realpolitik moet een essentieel onderdeel worden van Europa’s gereedschapskist.”

Nu is het de vraag of het juist niet regeringsleiders als Rutte waren die de macht van de EU aan banden legden, maar vooruit: het inzicht dat de EU als grootste handelsblok ter wereld een zelfstandiger rol kan en moet spelen, is welkom. Al was het maar omdat Donald Trump ons ertoe dwingt. Rutte zelf noemt de MH17-kwestie bepalend voor zijn denken; in de confrontatie met Moskou maakt het nogal verschil of Den Haag alleen voor zichzelf spreekt of de rest van de EU aan zijn zijde weet. En kijk naar Groot-Brittannië, zei hij in een interview met buitenlandse kranten: als niet-EU-lid wordt dat ‘een economie van de medium-categorie’, ergens tussen de VS en de EU in. “Het land is al aan het terugvallen.” Als om dat te onderstrepen cancelde China een gesprek over een handelsverdrag met de Britten, als wraak voor een opmerking van de Britse minister van defensie. Hoe sterk staat Londen in z’n eentje?

Natuurlijk moest Rutte, VVD’er tenslotte, zeggen dat de EU te lang ‘het morele gelijk’ had opgeëist tegenover anderen. En inderdaad heeft het weinig zin dat te doen als het blijft bij machteloze woorden. Maar alles wat Rutte vervolgens schaarde onder ‘Realpolitik’ en ‘wees niet bang voor de macht’ had een sterke morele component. Met de rechtsstaat kan ‘niet gemarchandeerd’ worden, als Hongarije en Polen niet oppassen ‘moeten we grenzen trekken’, de energie-afhankelijkheid van Rusland moet worden afgebouwd en de EU moet gemakkelijker en doeltreffender sancties kunnen instellen tegen landen die het internationale recht schenden, ook zonder unanimiteit in EU-gelederen. Dat betekent dus: soevereiniteit inleveren om samen sterker te staan. Nog even en Rutte zegt het gewoon hardop.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt.

Lees ook:

Rutte houdt Europa-toespraak vol spierballentaal

Als Mark Rutte inderdaad totaal geen ambitie heeft om de sterke man van Europa te worden, zoals hij steeds zegt, dan heeft hij die weerzin woensdagavond in Zürich aardig weten te verbergen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden