opinie

De positie van pleegouders is nog vaak ongelijkwaardig en kwetsbaar

Beeld ANP XTRA

Ondanks meerdere waarschuwingen van haar pleegouders kon niet worden voorkomen dat baby Hannah door haar ouders werd ontvoerd. Vorige week bleek uit een brief van de inspecties die onderzoek deden naar het voorval, dat de begeleiding van de pleegouders door organisaties voor pleegzorg en jeugdbescherming - op zijn zachtst gezegd - te wensen overliet, schrijft Peter van der Loo, directeur van de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen.

Escalaties als deze komen in de pleegzorg gelukkig zelden voor, maar het samenwerkingsprobleem dat eraan ten grondslag ligt, veel vaker.

Pleegouders zijn vrijwilligers die de zorg voor een kind op zich nemen. Van alle betrokkenen hebben zij vaak het beste zicht op wat er speelt rondom het kind, dat zij dagelijks meemaken. Ze zijn een belangrijke schakel tussen het kind, de ouders en andere familieleden, jeugdbeschermers, pleegzorgbegeleiders, zorgverleners, leerkrachten en vele anderen. Toch hebben organisaties voor pleegzorg en jeugdbescherming soms moeite om deze positie op waarde te schatten en blijkt de samenwerking tussen professionals en pleegouders niet altijd gelijkwaardig.

Vraag pleegouders naar hun wensen en zij zullen vaak aangeven dat ze meer gezien en gehoord willen worden. Als belangenbehartiger van hun pleegkind, maar ook als volwaardig zorgpartner. Ze worden niet altijd serieus genomen. De gevolgen daarvan werden pijnlijk duidelijk bij Hannahs ontvoering.

Pleeggezinnen zijn hard nodig om kinderen op te vangen. Maar te vaak haken deze gezinnen af: ze willen zich met hart en ziel inzetten voor kwetsbare kinderen, maar schrikken van het 'systeem' en de krachten die in werking treden als er iets misgaat of dreigt mis te gaan. En de realiteit is dat een pleegzorgplaatsing mis kan gaan.

Het voorkomen van voortijdig afbreken van plaatsingen komt aan op de juiste ondersteuning. Als het desondanks niet lukt, moet het pleeggezin hulp krijgen bij het verwerken van de teleurstelling. Te vaak hebben pleeggezinnen het gevoel dat instanties hen in de kou laten staan. Dat nodigt niet uit om het pleegouderschap opnieuw aan te gaan.

Zorgwekkend, want het aantal kinderen dat tijdelijk ergens anders dan bij de eigen ouders woont, stijgt al jaren. Sinds 2015, het jaar van de invoering van de Jeugdwet, steeg het aantal jeugdhulptrajecten met verblijf van 51.835 tot 57.300 (2017). Maar het aantal kinderen dat in een pleeggezin wordt opgevangen, neemt af. In 2015 was er voor 47 procent een plek in een pleeggezin, in 2017 was dit gedaald tot 41 procent. Dit terwijl het aantoonbaar beter is voor een kind om op te groeien in een gezin in plaats van een instelling. Ook het aantal pleeggezinnen neemt nauwelijks toe: vorig jaar kwamen er 2647 pleeggezinnen bij, maar stopten er 2620. Reden te meer om de gezinnen die er zijn, te behouden en zo goed mogelijk te ondersteunen.

De situatie rond Hannah leidde ertoe dat zij in haar eerste levensjaar al vijf keer werd overgeplaatst van gezin naar gezin. Het valt niet te verdedigen dat dit het lot is van een kind dat in Nederland is toevertrouwd aan de zorg, hoe ernstig de dreiging ook is.

Pleeggezinnen zijn tot veel bereid en tot veel in staat om een kind een geborgen thuis te bieden. Daarvoor is goede samenwerking tussen alle partijen nodig, en het is dus essentieel om pleegouders als partners in de zorg voor het kind serieus te nemen. Een situatie als bij baby Hannah had dan misschien voorkomen kunnen worden.

En als dat niet lukt, had er in elk geval in de nasleep beter en zorgvuldiger mee omgegaan kunnen worden. Pleegzorg- en jeugdbeschermingsorganisaties zijn er om te helpen, in plaats van een afbreukrisico te vormen.

Lees ook:

Pleegkind zit knel tussen ouders en opvoeders

Ouders die hun kinderen niet kunnen opvoeden hebben vaak alles tegen: schulden, psychische problemen, mislukte relaties. Pleegouders hebben haast alles mee. Toch zullen ze gelijkwaardig moeten samenwerken, in het belang van ‘hun’ kind.

Werving van pleegouders gaat weer wat beter

Na een dip in 2016, melden zich weer meer pleegouders. In 2017 zijn er 2647 nieuwe gezinnen bijgekomen, blijkt uit cijfers van Pleegzorg Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden