Opinie Duurzaamheid

De politiek laat boeren die wel voelen voor kringlooplandbouw in de steek

Minister Schouten moet de adviezen van de Commissie-Maij ter harte nemen. Zodat boeren met kringlooplandbouw een goede boterham kunnen verdienen, aldus Joost de Jong en Willem Lageweg van de Transitiecoalitie Voedsel.

Met een vriendelijke glimlach ontving minister Schouten begin oktober het rapport ‘Goed boeren kunnen boeren niet alleen’ van de adviescommissie-Maij. Het door de minister gevraagde advies gaat over randvoorwaarden om als boeren met kringlooplandbouw een goede boterham te kunnen verdienen. Het rapport bevat veel nuttige aanbevelingen. Kernpunten zijn een pleidooi voor een krachtige rol van de overheid als marktmeester en voor het vergoeden en belasten van boeren voor hun positieve of negatieve bijdragen aan milieu, klimaat en samenleving. Helaas blijkt de politiek nog niet rijp voor deze adviezen.

De Transitiecoalitie Voedsel ondersteunt de aanbevelingen van de commissie Maij van harte. Zonder het corrigeren van de markt, het betalen voor ecosysteemdiensten en het belasten van de negatieve bijeffecten van het huidige landbouwmodel zal kringlooplandbouw niet rendabel blijken. Alleen door dit soort maatregelen krijgen boeren die bijdragen aan duurzaamheid een eerlijk speelveld en kunnen zij laten zien dat zij begrijpen wat de samenleving van hen vraagt.

In een eerste reactie op de aanbevelingen in een interview in Trouw (8 oktober) toont de minister zich echter erg terughoudend. Hoewel ze andere verdienmodellen en betere prijzen voor boeren toejuicht, aarzelt zij om vanuit de overheid stevig te gaan sturen. Gedwongen door de weerstand in de regeringscoalitie komt Schouten niet verder dan de mededeling dat ze nog ‘gaat kijken naar nieuwe klimaat- en milieuheffingen en vergoedingen voor ecosysteemdiensten’. Daarmee dreigt het rapport in de prullenbak te verdwijnen.

Hindernissen voor kringlooplandbouw moeten belast worden

De Transitiecoalitie Voedsel roept de politiek met nadruk op de adviezen van de commissie-Maij op te volgen. Er is nu lang genoeg gewacht en gestudeerd. Het is hoog tijd voor krachtige maat­regelen. Heffingen, een subsidiebeleid dat afstand neemt van het steunen van ­industriële vormen van landbouw en krachtige wetten en regels kunnen niet meer uitblijven. Zo zouden belangrijke hindernissen voor kringlooplandbouw, zoals kunstmest en veevoer dat van ver komt, belast moeten worden voor hun negatieve effecten op milieu en ­klimaat. En boeren hebben recht op een vergoeding voor hun bijdragen aan CO2-opslag, biodiversiteit en landschapsonderhoud. Zonder een stevige rol van overheden zal dit er niet van ­komen.

De commissie-Maij erkent dat een open markt in Europa een eenzijdige adoptie van kringlooplandbouw in Nederland belemmert. Er bestaat een risico van toenemende import van niet-kringlooplandbouwproducten. De commissie pleit daarom voor een ‘dashboard’ waarmee inzichtelijk gemaakt wordt hoe boeren scoren op kringlooplandbouw. Buitenlandse partijen moeten deel uitmaken van een dergelijke aanpak en de daarvoor benodigde data verplicht aanleveren. De commissie stelt voor dat de minister haar overtuigingskracht gebruikt om andere landen te stimuleren ook over te gaan tot een dergelijke aanpak.

Maar niet alleen de voorstellen voor een heffing worden nu naar de toekomst geschoven, ook het pleidooi voor wetgeving om kringlooplandbouw van de grond te krijgen heeft de minister ­afgewezen, zo bleek bij het debat over de landbouwbegroting 2020. Ze wil eerder belemmerende regels aanpakken. De clash over dit onderwerp tussen CDA en VVD enerzijds en D66 anderzijds maakt duidelijk dat er voorlopig geen wettelijke regels komen om kringlooplandbouw te bevorderen.

Daarmee worden belangrijke aanbevelingen van de commissie-Maij terzijde gelegd en laat de politiek de boeren die wel voor kringlooplandbouw kiezen volledig in de steek.

Lees ook:

Je moet boeren niet te veel vertellen wat ze moeten doen, vindt minister Schouten

De landbouw moet ingrijpend op de schop, zegt de werkgroep van Hester Maij. Maar minister Schouten (landbouw) bepleit geduld: ‘Het zou wel heel hoogmoedig zijn als ik in één jaar tijd die hele u-bocht zou willen maken’.

Kringlooplandbouw: wat is het precies en wat zijn de gevolgen ervan voor de boeren?

Het klinkt soms als een toverwoord voor de Nederlandse boer: kringlooplandbouw. Maar wat houdt dat in? En lost dat het stikstofprobleem op?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden