Commentaar

De politiek heeft niks geleerd van de stikstofcrisis

Dik een half jaar geleden haalde de Raad van State een streep door het Nederlands stikstofbeleid. Nederland doet te weinig om kwetsbare natuurgebieden te beschermen tegen economische activiteiten, was het oordeel. En daarmee was de stikstofcrisis een feit.

De moeizame worsteling die daarmee voor het kabinet begon, wekt de indruk dat Den Haag door het stikstofmonster is overvallen is. Niets is minder waar. Al maanden vóór de hoogste bestuursrechter in Nederland kraakte het Europese Hof van Justitie het Nederlandse Programma Aanpak Stikstof (Pas), een arrest uit november 2018 dat tot woede van natuurorganisaties doelbewust is genegeerd door Den Haag en provincies.

Achteraf bezien is dat onbegrijpelijk en onverantwoord, want al bij de totstandkoming van het in 2015 ingevoerde Pas klonken waarschuwingen. Het regende rapporten en studies die allemaal dezelfde strekking hadden: begin er niet aan, dit is juridisch onhoudbaar. Per saldo is zo veel kostbare tijd vermorst.

De kool en de geit worden gespaard

Dit is typerend voor het Nederlands landbouw- en natuurbeleid: fundamentele keuzes worden daarin niet gemaakt, de kool en de geit worden liever gespaard. De stikstofcrisis heeft Nederland eigenlijk over zichzelf uitgeroepen, concludeerde het Planbureau voor de Leefomgeving vorig jaar dan ook. De Nederlandse regering wilde immers een agrarische wereldspeler zijn én de natuur beschermen. Dat kan niet samen.

Ook de commissie-Remkes, die het kabinet adviseert in dit stikstofdossier, maakte in haar eerste rapport duidelijk dat de tijd voor heilige huisjes en taboes voorbij is. Ook hij liet er geen misverstand over bestaan: sanering van de agrarische sector is onvermijdelijk, zeker op de lange termijn. Uiteindelijk is het deze sector die zorgt voor de meeste stikstof en schade aan de natuur.

Wie met deze adviezen in het achterhoofd kijkt naar de oplossing die het kabinet nu op tafel heeft gelegd, kan zich niet aan de indruk onttrekken dat politiek weinig is geleerd van de stikstofcrisis. Nu zijn er honderden miljoenen neergelegd voor een gerichte vrijwillige uitkoopregeling voor boeren bij natuurgebieden en overlastgevende bedrijven in Zuid- en Oost-Nederland.

Of dit voldoende is om de natuur te herstellen en de bouw weer vlot te trekken? Niemand weet het. Feit is dat Nederland in totaal zo’n 20.000 melkveebedrijven en varkenshouderijen telt. Wie de enorme impact op landschap en natuur van deze sector wil terugdringen, wie natuurherstel en biodiversiteit écht de ruimte wil geven, redt het niet met een vrijwillige uitkoopregeling voor een paar honderd boeren. Daar is echt veel meer voor nodig.

Het commentaar is de mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden