Beeld Trouw

Column Lex Oomkes

De politiek geeft mensen het misplaatste idee dat ze het zelf allemaal veel beter kunnen

Hebben geniale artsen, zoals HP/De Tijd ze vorige week typeerde, omdat ze arts zijn verstand van defensiepolitiek? Zouden zij weten hoe bij de huidige lage rentestand voorkomen wordt dat de huizenmarkt een ballon wordt die door te veel druk uiteindelijk met een klap uit elkaar zal barsten?

HP/De Tijd gaf vorige week ruim baan aan drie vrouwelijke artsen/specialisten die aankondigden dat ze een politieke partij oprichten. Vijf zetels denken ze minimaal binnen te slepen de komende Kamerverkiezingen, maar als er nog enige rationaliteit zit onder het kiezersvolk zullen het er eerder twintig zijn.

Bezorgdheid over de toestand in de zorg is de drijfveer van de drie initiatiefnemers. Uiteraard. Het is een bijna klassiek geval. Zij staan alle dagen met de voeten in de modder. Zij zien dat er in de zorg niet veel ten goede verandert en dus, na jaren van ergernis en twijfelen, moeten ze het zelf maar doen. Of het nu om boeren gaat, om ouderen of om artsen: waarom mogen mensen die hun vak niet uitoefenen over hen beslissen? Ze worden om advies gevraagd, maar dat advies zie je niet terug in het beleid. Tijd om het heft in eigen hand te nemen.

Of het nu om de waterschappen gaat (ook daar gingen mensen de verkiezingen in met de slogan dat politieke problemen vooral niet aan politici moesten worden overgelaten maar aan ‘specialisten’), de zorg of willekeurig welk maatschappelijk terrein: de politiek is op voorhand verdacht. De natuurlijke grens ligt bij 150 zetels in de Tweede Kamer: we hebben ruimte voor specialisten op 150 onderwerpen. Voor de rest is het jammer, maar helaas.

Mijn vraag is niet flauw bedoeld

Dat behartigers van deelbelangen op een onzalig moment overwegen zich in het politieke krachtenveld te gaan bewegen, heeft alles te maken met het Nederlandse kiesstelsel, maar het is niet de enige factor. Veel ernstiger is de ideologische leegte in, niet alleen de Nederlandse, politiek. Beleid wordt gezien als een vorm van ‘social engineering’: elk probleem zou met specialistische kennis en de ratio op te lossen zijn. Politiek is instrumenteel: over het doel zijn we het eens, het gaat uiteindelijk alleen nog om de weg naar dat doel. In dit geval: goede zorg wil iedereen, maar wie weet beter dan de werker in de zorg hoe dat te bereiken?

De vragen waarmee dit stukje begon, zijn niet flauw bedoeld. Ze zijn niet bedoeld om aan te tonen dat artsen niet overal verstand van hebben, maar illustreren dat politici afwegingen moeten maken tussen tal van terreinen waarop ze onmogelijk specialistische kennis kunnen hebben. Politiek is een edel vak, dat niet te vervangen valt door oplossingsgerichte specialisten.

Daarvoor is ideologie onontbeerlijk. Alleen de zorg zelf is echt al veel meer dan het zo goed mogelijk organiseren van, om maar wat te noemen, een ziekenhuis. Het is inkomenspolitiek, het is arbeidsmarktpolitiek, er komen ethische vraagstukken bij kijken en uiteindelijk is de pensioengerechtigde leeftijd nog eens afhankelijk van de vraag of de zorg op een aanvaardbaar kwalitatief niveau staat.

Helaas is het onder politici zelf mode om te benadrukken dat ideologie in hun afweging geen rol speelt. Juist hun eigen nadruk op het oplossend vermogen van de ratio draagt eraan bij dat de politiek in zo’n kwade reuk is komen te staan. De politiek zelf geeft die mensen die met hun laarzen in de modder staan het misplaatste idee dat ze het zelf allemaal veel beter kunnen.

Lex Oomkes is politiek commentator van Trouw en schrijft wekelijks een column. Lees ze hier terug

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden