OpinieEigenrichting

De politie kan de inzet van pedojagers maar beter gebruiken

Beeld Trouw

Pedojagers zijn betrokken bij de veiligheid van de samenleving. De politie kan beter met hen samenwerken. Dat levert meer op dan hun bestaan geheel afkeuren, menen hoogleraar publieke innovatie Albert Meijer en onderzoeker bestuurswetenschap Rianne Dekker van de Universiteit Utrecht. 

Over de zelfbenoemde ‘pedojagers’ zijn de afgelopen dagen terecht zorgen geuit. Deze acties van burgers zijn geen geïsoleerd fenomeen: burgers zijn op allerlei manieren betrokken bij opsporing en handhaving. In toenemende mate putten zij hierbij uit online bronnen en contacten. Voorbeelden hiervan zijn whatsapp- buurtgroepen, zoekacties naar vermiste personen en het recente initiatief ‘Bureau Dupin’ dat door middel van online crowdsourcing puzzelt aan de cold case van de ‘Nieuwjaarsmoord’ uit 2013.

Soms werken burgers samen met de politie, maar vaak trekken ze zelfstandig op. Juist wanneer burgers zelfstandig crimineel gedrag willen aanpakken bestaat het risico op ernstige misstanden en eigenrichting.

Terwijl in de kranten veel nadruk lag op het gedrag van de pedojagers, is het minstens zo belangrijk om aandacht te schenken aan de relatie tussen burgers en politie. De diverse acties van burgers gericht op het aanpakken van criminaliteit kunnen worden geduid als een vorm van burgerparticipatie.

Burgerparticipatie

Daarom is het categorisch afwijzen van pedojagers – zoals politie en minister Grapperhaus afgelopen weken deden – weinig effectief. Er is meer nodig dan afwijzen van eigenrichting om dergelijk gedrag te stoppen: burgerparticipatie op het gebied van veiligheid moet strategisch worden georganiseerd.

De uitdaging waar de politie voor staat is het kanaliseren van deze vormen van burgerparticipatie zodat dit de rechtsstaat versterkt in plaats van deze ondermijnt. Er valt veel af te dingen op het gedrag van pedojagers, maar zij bezitten in ieder geval grote bereidheid om zich in te zetten voor de veiligheid van de samenleving.

Als de activiteiten van burgers worden gekoppeld aan het werk van de politie, ontstaat er coproductie van veiligheid. Deze coproductie kan niet alleen bijdragen aan een effectieve aanpak van criminaliteit maar ook het vertrouwen van burgers in politie en rechtsstaat versterken.

Samenwerken met pedojagers betekent echter niet het ondersteunen van hun huidige praktijken. Ten eerste moet duidelijk worden gemaakt dat pedojagers zich richten op een marginale groep: mannen die onverhoeds op zoek zijn naar online contacten. Grote kinderpornonetwerken die zich op het Dark Web begeven, blijven buiten schot.

Daarnaast moet ook de notie van jagen bijgesteld worden: criminaliteitsbestrijding is niet gebaat bij klopjachten en het aan de online schandpaal nagelen van daders. Pedoseksuele daden kunnen niet voorkomen worden met het stigmatiseren van pedofiele gevoelens, zoals ook de reclassering deze week waarschuwde.

Integendeel, het drukt pedofielen die hulp zoeken juist in een sociaal isolement. Ook worden veel zaken die door pedojagers worden aangedragen geseponeerd op grond van onrechtmatig verkregen bewijs.

Schade voorkomen

Cruciaal bij de coproductie van veiligheid is dat eigenrichting en schade aan andere burgers wordt voorkomen en het vertrouwen in de politie wordt hersteld.

In sommige andere landen zijn heldere afspraken gemaakt met burgers. Het politiekorps van Nottinghamshire werkt bijvoorbeeld samen met vijftien groepen van pedojagers. Twee andere politiekorpsen in het Verenigd Koninkrijk hebben richtlijnen gedeeld om de praktijken van pedojagers te professionaliseren.

We beseffen dat het vormgeven van coproductie van veiligheid niet eenvoudig is door de giftige mix van machismo en wantrouwen die pedojagers drijft. En dit wordt gevoed door de coronaverveling en ophitsende berichten op sociale media.

Toch, en misschien juist daarom, is het nodig dat de politie manieren vindt om de acties van deze burgers zo te verbinden met hun werk dat er binnen de kaders van de rechtsstaat wordt samengewerkt aan een veilige samenleving.

Lees ook:

Politie en justitie: stop met ‘pedojagen’

Sinds juli zijn er 250 incidenten geweest waarbij mensen veronderstelde kindermisbruikers klemreden, mishandelden of bedreigden. Politie en justitie doen nu een dringende oproep aan deze zogeheten ‘pedojagers’: stop met burgeropsporing.

Stoppen met pedojagen? Daniël Vos (19) peinst er niet over

Politie en justitie roepen burgerspeurders dringend op te stoppen met het online verleiden van mannen tot seksafspraakjes. Maar ‘pedojager’ Daniël Vos peinst er niet over op te houden met het ontmaskeren van vermeende kindermisbruikers.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden