Opinie

De pleegzoon van Ellen Neve zat 18 dagen in een separeercel, 'Maak de ruimte mensvriendelijker en zachter'

Beeld Kwennie Cheng

Laten we nadenken hoe een separeerafdeling kan bijdragen aan het helingsproces, bepleit Ellen Neve, pleegmoeder.

Op 31 augustus is onze oudste pleegzoon, 25 jaar oud, na bijna een half jaar psychose gedwongen opgenomen op een gesloten afdeling. Hij was zo ontzettend de weg kwijt en gevaarlijk aan het worden dat ik persoonlijk uitermate dankbaar ben dat hij eindelijk van de straat is gehaald. Zijn weg naar de separeercel was ontluisterend, pijnlijk en zeer noodzakelijk. Ik ben erbij aanwezig geweest. Achttien dagen heeft hij erin gezeten, telkens werd er een klein stapje gemaakt om te zoeken naar een weg eruit. Nu zit hij op de gesloten afdeling, dat gaat amper. Zijn agressieve doorbraken zijn vreselijk. Hij is oersterk, speelt ontzettend op de man, scheldt, dreigt, tiert en sloopt alles wat in zijn handen terechtkomt. Het is onduidelijk waar deze verschrikkelijke woede vandaan komt.

De psychose van mijn pleegzoon heeft veel te lang geduurd, er had veel eerder ingegrepen moeten worden maar ja, dat stuit op begrippen als 'autonomie', 'eigen keuze', 'zijn verantwoordelijkheid', 'het is nog niet erg genoeg'. Onze pleegzoon, zijn hele leven lang al afhankelijk van de hulpverlening, heeft zich ontwikkeld tot een totale 'zorgmijder'.

Er is maar een woord dat voor deze moeilijke situatie geldt: onmacht.

Onmacht van onze pleegzoon om zijn ziekte werkelijk onder ogen te kunnen zien.

Onmacht van ons, zijn pleegouders, die al voor hem zorgen vanaf dat hij 18 maanden oud is.

Onmacht van de hulpverleners, zij moeten het altijd met weinig kennis, weinig collega's, weinig ondersteuning doen.

Onmacht van de maatschappij om met 'verwarde personen' om te gaan. Zelfs wij, zijn pleegouders, hebben onze pleegzoon de toegang tot ons huis ontzegd. Simpelweg omdat het voor ons hele gezin te gevaarlijk werd. Een zeer pijnlijk besluit. We hebben onze pleegzoon niet aan zijn lot overgelaten. Elke dag bezoeken wij hem, en ook toen hij nog niet opgenomen was, had ik dagelijks contact met hem. Ik ontmoette hem in de stad op een bankje of op de plek waar hij woont waar hij zich af en toe liet zien.

Het is niet alleen een hel voor degene die psychotisch is, het is ook een hel voor zijn familieleden en voor de hulpverlening.

Achttien dagen separeercel, ik weet niet wat dat met mijn pleegzoon heeft gedaan, hij is nog steeds niet in staat tot 'normaal' communiceren, al lijken de medicijnen heel langzaam wat vruchten af te werpen. Volgens de psychiater heeft de psychose veel te lang door kunnen 'etteren', dat maakt ook dat nu de duurste zorg, namelijk opname, veel langer gaat duren. Ik weet niet hoe het opgelost moet worden. Wel had ik graag gezien dat de separeercel er anders had uitgezien dan die ik in 1984 voor het eerst zag, op mijn werk. De muren zijn nog even verveloos en hard, het licht meedogenloos, er zit zelfs geen wc in. De blauwe deken is synthetisch, het matras hoog, hard en van plastic. Wij zijn niet tegen het gebruik van een separeercel, maar ik had wel graag gezien dat de ruimte mensvriendelijker en zachter was geweest.

Beter nadenken

Daar moet veel beter over nagedacht worden: hoe richt je een separeercel in, hoe moet het matras voelen, hoe kan er zachtjes muziek gedraaid worden, hoe kan het licht gedimd worden, hoe vaak moet het personeel naar diegene gaan die in de separeercel zit? Onze pleegzoon is weleens meer dan twee uur alleen gelaten, terwijl was toegezegd dat ze met een kwartiertje terug zouden komen, maar andere incidenten vroegen op dat moment meer aandacht.

Het is het personeel niet aan te rekenen. Ik zie hoe hard ze moeten werken.

Wij zien hoe ze het gescheld en gedreig van onze pleegzoon verdragen. Ik weet hoe ze met hem moeten vechten om hem met vier man naar de separeercel te brengen en een injectie moeten toedienen zodat zijn gekte meer naar de achtergrond kan verdwijnen. Wij, mijn man en ik, hebben het diepste respect voor al deze verpleegkundigen en andere hulpverleners.

Zolang we als maatschappij geen ander antwoord op de psychotische mens weten te vinden zal er gekeken moeten worden hoe een separeerafdeling kan bijdragen aan het helingsproces. Dat zou het uitgangspunt moeten zijn.

Lees ook:

De grens tussen waanzin en woede in de psychiatrie is vaag - maar moet je daarom geen aangifte doen?

Werknemers in de ggz doen zelden aangifte wanneer ze op hun werk slachtoffer worden van geweld. Dat is kwalijk, vindt hoogleraar Joke Harte.

Dit is het verhaal van de vrouw die de psychiatrie op z'n kop zette

In de psychiatrie worden ervaringsverhalen steeds belangrijker. Johanna Stuten-Te Gempt bracht een van de eersten naar buiten in 1892. Wie was zij en wat bracht zij teweeg? Trouw dook het archief in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden