Column Stevo Akkerman

De pietendiscussie gaat over de vraag: wie hoort erbij, wie niet?

Je hebt mensen die tegen abortus zijn of voor de rechten van de Koerden. Tegen stikstofnormen of voor hogere pensioenuitkeringen. Tegen gasboringen of voor de doodstraf. Zulke mensen komen in zaaltjes bij elkaar om plannen te maken, er moet gedemonstreerd worden en er zijn leuzen nodig, persberichten, vergunningen enzovoorts. Democratie en vrijheid in actie, dat is het. Wordt zo’n vergadering aangevallen door mensen die er anders over denken, en die mensen nemen knuppels mee, schieten vuurwerk naar binnen, rammen ruiten stuk en vernielen auto’s, dan grijpt de politie in en maken de autoriteiten natuurlijk duidelijk dat dergelijk geweld uit den boze is. Want wat zou de boodschap zijn als de autoriteiten dat achterwege lieten?

Armetierig

Het zou een retorische vraag moeten zijn, maar dat is het niet. De Haagse burgemeester Johan Remkes (VVD) besloot om luidkeels zijn mond te houden na de aanval op een zaaltje anti-zwartepieters. Remkes had ‘niets over dit incident te zeggen’, verklaarde zijn woordvoerder, ‘omdat de openbare orde niet in het geding is geweest’. Dat is wel heel armetierig. Het is dat we de openbare orde niets kunnen vragen, anders zou ik zweren dat die nogal was geschrokken, en de democratie ook.

Omdat dit niet voor het eerst is – zie Eindhoven 2018, Dokkum 2017, Rotterdam 2016, Dordrecht 2011 – moet er wel iets heel groots op het spel staan. En ik weet natuurlijk: dit gaat voor de Zwarte Piet-liefhebbers om onze nationale identiteit; het sinterklaasfeest is daar welhaast het oppersymbool van geworden. Maar een symbool moet naar iets verwijzen. Welk verhaal vertelt dit feest? Is het dat van de generositeit? Van de goedheiligman die geschenken uitdeelt aan iedereen (er zijn geen slechte kinderen bij) terwijl zijn knecht de clown uithangt? Maar dan zou die knecht niet zwart hoeven te zijn, en kon hij rustig van alle raciale eigenschappen kunnen worden ontdaan – roetveeg, schoorsteen, regenboog prima.

Wie hoort erbij?

Maar Zwarte Piet is het symbool geworden van iets anders: het streven naar een Nederlandse identiteit die samenvalt met die van de traditionele witte meerderheid. En naar het koppelen van burgerrechten aan die identiteit. In een onparlementaire woordenwisseling tussen Selçuk Öztürk (niet mijn favoriete Kamerlid) en Thierry Baudet, verwoordde de Forum-aanvoerder dit onlangs heel precies door te spreken over de ‘subrechten voor uw subgroep’ en te verklaren dat democratie draait om de vraag ‘van wie dit land is’. Het ging daarbij niet over Zwarte Piet, maar wel over identiteit, cultuur en burgerschap, net als bij de pietendiscussie. Wie hoort erbij, wie niet? Kent Nederland burgers en subburgers, en moeten die subburgers een toontje lager zingen?

De grondwet denkt daar anders over, en dat is nu net wat ik graag de Nederlandse identiteit zou willen noemen: dat iedereen hier gelijk is voor de wet, ongeacht godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of wat dan ook. Daar had burgemeester Remkes als lokaal boegbeeld van de democratie best iets over mogen zeggen. 

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden