Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De persvrijheid staat onder grote druk

Opinie

Cees van der Laan

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan. © Maartje Geels
Brief van de hoofdredactie

In alle ophef over de gruwelijke moord op de journalist Jamal Khashoggi in het Saudische consulaat in Istanbul, viel ik dinsdag van mijn stoel van verbazing. Of beter gezegd: vanwege de schaamteloosheid van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan.

In zijn toespraak op een bijeenkomst van zijn AK-partij condoleerde Erdogan niet alleen de familie van Jamal Khashoggi, maar ook – en nou komt het – de mediawereld met het verlies van een zeer bekende journalist. U kon het lezen in de krant van afgelopen woensdag.

Lees verder na de advertentie

Schaamteloos, omdat het Turkije van Erdogan een uiterst beruchte reputatie heeft als het gaat om de bescherming van de vrijheid van meningsuiting en de positie van journalisten. Begin deze maand nog werd het hoger beroep afgewezen van onder andere vier prominente Turkse journalisten tegen hun veroordeling tot levenslang zonder kans op gratie. Hun namen zijn Mehmet Altan, Ahmet Altan, Nazli Ilicak en Fevzi Yazici en zij worden in verband gebracht met de mislukte coup in 2016.

Recent werden in Europa drie journalisten vermoord, waarschijnlijk vanwege hun werk

Begin dit jaar zaten in Turkije, volgens een rapport van het Stockholm Centre for Freedom, 245 journalisten in gevangenissen, tegen 140 journalisten is vervolging ingesteld. In 2016 werden in Turkije volgens het Comittee to Protect Journalists twee journalisten vermoord, in 2015 zelfs drie. Ik ben heel benieuwd of Erdogan publiekelijk zijn condoleances heeft uitgesproken aan het adres van hun nabestaanden.

Op de Press Freedom Index is Turkije dit jaar twee plaatsen gezakt, naar plaats 157 van de in totaal 180 onderzochte landen. Nederland staat op plaats drie, onder Noorwegen en Zweden. Sinds 15 juli 2016, de dag van de mislukte coup die Erdogan toeschrijft aan aanhangers van Fethullah Gülen, zijn 165 ‘mediakanalen’ gesloten, waaronder 28 tv-zenders, 3 persbureaus, 29 uitgeverijen, 15 tijdschriften, 45 kranten en 34 radiostations. Het Financieele Dagblad meldde in mei dat 90 procent van de Turkse media direct of indirect in handen is van de entourage van Erdogan.

Sinds de mislukte coup zijn 90.000 mensen gevangengezet. Rond de 110.000 politieagenten, rechters, aanklagers, advocaten, academici et cetera verloren na 15 juli 2016 hun baan. Duizelingwekkende cijfers die veelzeggend zijn over de staat van het land onder het bewind van Erdogan, een democratisch gekozen leider.

Teloorgang

Vanwege de zaak-Khashoggi kreeg ik een brief van een lezer die ons er opmerkzaam op maakte dat de vermoorde journalist er discutabele meningen op na hield en dat we dat als media verzwegen. Iets verzwijgen als het relevant is, doen we zeker niet, maar in dit geval doet dat er niet toe. Het ligt zeer voor de hand dat hij is vermoord om zijn kritiek op het Saudische regime.

En helaas gebeurt dat maar al te vaak in de wereld. Recent werden in Europa (Slowakije, Malta en Bulgarije) drie journalisten vermoord, waarschijnlijk vanwege hun werk. Andere journalisten en mediabedrijven in vooral Oost-Europa kregen te maken met maatregelen die de persvrijheid onder druk zetten, zoals belastingaanslagen en boetes.

Vanuit dit perspectief moeten we ons geen enkele illusie maken over het opportunisme van Erdogan in de zaak-Khashoggi. Al kan ik me ook zeer wel voorstellen dat hij oprecht boos is dat een vreemde mogendheid in Istanbul een wereldwijd bekende journalist laat vermoorden. En wat je mag hopen is dat dit ook zijn ogen opent over de teloorgang van de persvrijheid in zijn eigen land. Maar ik vrees van niet.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant. Lees hier al zijn bijdragen.

Deel dit artikel

Recent werden in Europa drie journalisten vermoord, waarschijnlijk vanwege hun werk