Opinie Sociaal beleid

De Participatiewet heeft kwetsbaren juist gedupeerd en buitengesloten

De Participatiewet hielp kwetsbare groepen alleen maar verder achterop en het kabinet gaat daarmee verder, zegt Kitty Jong, vicevoorzitter van het FNV en voorzitter van een coalitie met kerken, humanisten en uitkeringsgerechtigden.

Sinds de participatiesamenleving vijf jaar geleden politiek in zwang kwam, is het niet beter gegaan met kwetsbare groepen als uitkeringsgerechtigden, mensen met een arbeidsbeperking en ouderen. De afgelopen weken nam de politiek beslissingen die hen zelfs verder achteruit helpen.

De Tweede Kamer besloot dat de sociale advocatuur, die mensen bijstaat die geen rechtsbijstand kunnen betalen, een kopje kleiner wordt gemaakt. Minister Dekker verzachtte zijn plannen vorige week enigszins, maar structureel kan hij klaarblijkelijk geen cent missen om de overbelaste sociale advocaten fatsoenlijk hun werk te kunnen laten doen.

De overheid zet wél zwaar in op de bestrijding van de uitkeringsfraude. Ook al is die verwaarloosbaar in vergelijking met de witteboordencriminaliteit. De overheid gaat voor SyRI, een systeem dat de Raad van State eerder al bekritiseerde. Het is een algoritme dat zeventien soorten gegevens aan elkaar koppelt. Gegevens die burgers om hele andere redenen hebben verstrekt, zoals het watergebruik. Het doel is aanwijzingen van fraude te vinden. Dat wordt uitsluitend in wijken waar veel mensen met een uitkering wonen als een sleepnet uitgegooid. Want ‘in probleemwijken is de kans op fraude een stuk groter’. Stuitend.

Ontmaskering

De harmonisatie van de Wajong, de ­regeling voor jonggehandicapten, lijkt redelijk, maar heeft nare gevolgen. Nu kunnen Wajongers nog iets meer dan het minimumloon verdienen, straks blijven velen daaronder. Sinds een paar jaar krijgen jonggehandicapten die geen werk vinden bijna nooit meer een Wajong-uitkering, maar bijstand.

Deze november is de maand van de ontmaskering van de Participatiewet, wettelijk product van de participatie­samenleving. De wet leidde tot afbraak van de sociale werkbedrijven, werken zonder loon vermomd als tegenprestatie, sancties die schulden vergrootten en meer armoede. En tot de situatie dat iemand met een arbeidsbeperking noodgedwongen bijstand moet aanvragen, daarmee bij voorbaat verdacht is van fraude en steeds meer moeite heeft een betaalbare advocaat te vinden.

Dit kabinet wordt gebrek aan daadkracht verweten. Maar het bewaart zijn daadkracht voor de minst weerbare burgers in ons land: de ouderen, de statushouders, de alleenstaande moeders, de mensen met een beperking, mensen die langdurig werkloos zijn en mensen die het structureel tegenzit. De mensen in de Participatiewet.

Vertrouwen

We hádden al een participatiesamen­leving. Het ging mis toen die in wetten werd gegoten. Ouderen zijn eenzaam, we laten onze jeugd met problemen in de steek, net als onze arbeidsbeperkten die we de armoede injagen. Of zij participeren interesseert al helemaal niemand meer.

Laten we opnieuw beginnen met een plan waarin daadwerkelijk deelnemen aan de maatschappij uitgangspunt is, voor iedereen. Verhoog het mini­mum­uurloon, nu rond de tien euro, naar veertien euro. Behoud de sociale werkbedrijven en vorm ze om tot ontwikkelbedrijven waar mensen met een arbeidsbeperking weer toegang toe hebben. Ga uit van vertrouwen en stop met die tegenprestatie voor uitkeringsgerechtigden die opdrachtgevers misbruiken, en die onmogelijk te dragen sancties. Geef mensen met een beperking recht op werk en geef jonggehandicapten het loon dat ze verdienen.

Het geld is er. De vraag is wat het ons waard is om een samenleving te hebben waarbij de kloof tussen de bevoorrechten en de kwetsbaren juist kleiner wordt. Anders betalen we uiteindelijk allemaal de rekening.

Lees ook:

Meer vertrouwen, dat helpt mensen uit de bijstand

Wettelijke regels en een karig budget van het rijk zijn een sta-in-de-weg voor gemeenten die langdurig werklozen aan een baan willen helpen. Dat betoogt de Utrechtse wethouder Linda Voortman (GroenLinks).

Gemeenten moeten de allerzwaksten verplicht hulp aanbieden

De overheid moet gemeenten dwingen om te investeren in de allerzwaksten. Rens Raemakers, Kamerlid D66, pleit voor een wettelijk recht op hulp.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden