null Beeld

ColumnIrene van Staveren

De paradox van de zaak tegen Shell

Nu de rechter Shell heeft teruggefloten van zijn onzalige fossiele investeringspad moet het bedrijf flink aan de bak om aan de doelstelling van Parijs te voldoen. Dat betekent een streep door het zoeken naar nieuwe olie- en gasvelden en een veel sterkere omslag naar groene energiebronnen.

Fossiel is niet alleen moreel een doodlopende weg gezien de klimaatcrisis, maar is nu ook juridisch een no-goarea geworden. Natuurlijk niet alleen voor Shell, maar ook voor de concurrenten van het bedrijf, die allemaal nog in de illusie leefden dat het hun tijd wel zou duren. Ze zijn stuk voor stuk hard wakker geschud vorige week.

Het Franse Total kan eenzelfde rechtszaak tegemoet zien in eigen land. Voor de andere is het een kwestie van wachten. Niet óf er een zaak aangespannen wordt maar door welke milieuorganisatie.

Toch is er iets raars aan de hand. Je zou namelijk verwachten dat als het bedrijf door de rechter voor hoge kosten wordt gesteld en het zijn corebusiness drastisch moet wijzigen, de aandelenkoers daar een flinke klap van krijgt. Want de beurskoers geeft de verwachte winst weer die aandeelhouders denken te kunnen ­incasseren in de komende jaren.

Dat deze uitspraak geld gaat kosten, is wel duidelijk. Maar de koers van Shell doet het al jaren goed en ook nu lijkt er niets mee aan de hand – er was een heel klein dipje, maar dat werd meteen weer gecorrigeerd.

Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat beleggers al op de uitspraak van de rechter geanticipeerd hadden en dat de koers dus al de nieuwe situatie weerspiegelt.

Het pensioenfonds is nog niet zo ver om een drastischer pensioenbeleid te accepteren

Dat zou kunnen, maar vind ik niet erg overtuigend. Een van de grote ­beleggers in het oliebedrijf is het ABP. En dit pensioenfonds stemde juist tegen een klimaatresolutie van activistische beleggers op de aandeelhoudersvergadering – dat is een teken dat het pensioenfonds nog niet zo ver is om een drastischer klimaatbeleid van Shell te accepteren. Dit ondanks het feit dat diverse deelnemers aan het pensioenfonds, inclusief ondergetekende, al jaren aandringen op divestment, oftewel verkoop van aandelen in de olie-industrie. Omdat die industrie veel te langzaam richting vergroening beweegt en wij graag van ons pensioen willen genieten in een wereld waarin de temperatuur niet meer dan 1,5 graad Celsius is gestegen.

Maar met dat divestment is ook iets raars aan de hand. Een Amerikaanse collega van mij heeft onlangs berekend wat het effect van divestment is op de beurskoers van oliebedrijven.

Het resultaat van zijn rekenwerk laat zien dat het -effect nihil is. Dus wat het ABP en andere beleggers ook doen – wel of geen aandelen van Shell in hun portfolio aanhouden – het blijkt geen effect te hebben op de beurskoers van de oliereuzen.

We stuiten op een paradox. De koers van oliebedrijven lijkt immuun voor klimaatbeleid. Of een rechter het bedrijf nu dwingt tot snellere vermindering van CO2-uitstoot of beleggers hun aandelen van de hand doen, de koers blijft onaangetast.

De les is dat we ons dus niet moeten richten op het financieel proberen te raken van de olieindustrie, maar dat alleen juridische dwang helpt om de CO2-uitstoot drastisch naar beneden te krijgen.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden