null

CommentaarRekenkamer

De overheid is gezakt voor de stresstest van de coronacrisis

Beeld

Het is een goede traditie dat het kabinet verantwoording in het parlement aflegt over de vele miljarden euro’s die de overheid jaarlijks uitgeeft. Dankzij de boekhouders van de Algemene Rekenkamer weten we of alle overheidsuitgaven wel rechtmatig waren, en het beoogde doel realiseren. Meestal is er weinig onrustbarends te melden, maar dit jaar mogen enige alarmbellen in het parlement afgaan. De nieuwe Tweede Kamer kan aan de slag met haar controlefunctie.

Zo constateert de Rekenkamer dat er twee keer zoveel onrechtmatigheden in de rijksuitgaven zijn dan gebruikelijk. Bovendien is het parlement geregeld door het kabinet buitenspel gezet door maatregelen aan te kondigen, zonder de Kamer te informeren. Laat staan dat de Kamer erover kon meebeslissen.

Door deze praktijk wordt de democratische controle van het parlement uitgehold. Het kabinet verweert zich door te stellen dat haast en daadkracht geboden was. Maar van dat argument maakt de Rekenkamer terecht gehakt. Er staat een kabinet immers niets in de weg, om als ze een besluit bekendmaakt, tegelijkertijd de Kamer te informeren. Opnieuw blijkt hoe hardnekkig de gewoonte van het kabinet Rutte was om de informatieplicht aan het parlement niet serieus te nemen. Tekenend voorbeeld is dat staatssecretaris Van Huffelen eind december alleen via de media aankondigde dat gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire 30.000 euro compensatie zouden krijgen. De Kamer had het nakijken.

Eigen boekhouding niet op orde

De Rekenkamer constateert daarnaast een verdubbeling van het aantal onrechtmatige uitgaven. Het was te voorspellen dat vorig jaar tijdens de coronapandemie niet alles volgens het boekje zou gaan. Tientallen miljarden euro’s werden uitgegeven om de crisis te lijf te gaan. Er was geld nodig voor tests, vaccinaties, mondkapjes, beademingsapparatuur én voor financiële steun aan bedrijven en burgers. Tijdens zo’n grote crisis worden fouten gemaakt.

Maar pijnlijk is wel dat uitgerekend het coördinerende ministerie van volksgezondheid de eigen boekhouding niet op orde heeft. Dat het 5 miljard aan uitgaven niet kan verantwoorden omdat er geen bonnen of rekeningen van terug te vinden zijn. Het is een probleem dat volgens de president van de Rekenkamer, Arno Visser, al twintig jaar speelt. En niet alleen bij dit ministerie. Het Rijk zet structureel te weinig ambtenaren op boekhouding en controle van uitgaven, zo constateert hij.

De overheid kreeg door deze coronacrisis een stresstest. Is de overheid eigenlijk wel goed en efficiënt georganiseerd? Volgens de Rekenkamer is het antwoord een duidelijk nee. De overheid is gezakt voor de test. Het kan geen kwaad als die analyse ook in de formatie wordt meegenomen.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden