null

OpinieWachtlijsten in de ggz

De ouderenpsychiatrie laat zien hoe je het probleem van de wachtlijsten in de ggz oplost

Zijn in de ggz de wachtlijsten niet meer op te lossen? Kom dan eens kijken in de ouderenpsychiatrie, want daar kan het wel, aldus ouderenpsychiaters Annemiek Dols en Manon Kleijweg.

Annemiek Dols en Manon Kleijweg

Ze is nog maar twee maanden voorzitter van werkgeversvereniging ‘De Nederlandse ggz’, maar ziet het nu al niet meer zitten. “Het gaat niet meer lukken om de lange wachtlijsten in de ggz op te lossen”, somberde Ruth Peetoom onlangs in deze krant. De oorzaak is volgens haar ‘een samenleving waarin allerlei problemen zich medisch vertalen’. “De oplossing ligt soms in een goede behandeling, soms in het aanpakken van andere dingen: een dak boven je hoofd, schulden, problemen in je gezin.” En: “Daarom moet een ggz-professional snel nadat iemand zich met klachten meldt bij de huisarts, kijken wat diegene nodig heeft aan zorg. Dat moet het liefst morgen nog beleid worden.”

Alleen: die ggz-professional is er al jaren, in de huisartsenpraktijk. Sinds 2012 werken daar speciaal voor dit doel praktijkondersteuners, meestal psychologen of psychiatrisch verpleegkundigen. Met groot succes: zij behandelen meer dan de helft van de 1,2 miljoen volwassen ggz-patiënten, buiten de psychiatrische instellingen van Peetoom. Het aantal patiënten daar is daardoor gedaald met 20 procent naar jaarlijks zo’n 533.000, 3,9 procent van de volwassenen. Een stuk lager dan de 7 procent die volgens het Trimbos Instituut ernstig lijdt door psychiatrische klachten.

Mildeklachtenmythe bestempelt leed als verwend gezeur

Kortom: de suggestie die Peet­oom doet, dat de wachtlijsten worden bemand door patiënten met lichte problemen, is onjuist. Deze ‘mildeklachtenmythe’ bestempelt het leed van wachtenden onterecht als verwend gezeur. Daardoor worden drempels nodeloos riskant verhoogd. Huisartsen weten namelijk uitstekend onderscheid te maken tussen psychiatrische aandoeningen of stress door burenoverlast en schulden.

Vooral complexe patiënten met meerdere psychiatrische aandoeningen komen zorg tekort, stelt de Algemene Rekenkamer in haar rapport ‘Geen plek voor grote problemen’. Inmiddels wachten zo’n 27.000 pa­tiënten langer dan veertien weken op gespecialiseerde behandeling bij een van de kostenefficiënte ‘zorgpaden’, gericht op de behandeling van één specifieke aandoening, bijvoorbeeld depressie, trauma, anorexia, verslaving of persoonlijkheidsstoornissen. Maar van efficiency kun je nauwelijks spreken als patiënten met meerdere psychiatrische aandoeningen van wachtlijst naar wachtlijst sjokken of worden afgewezen als ‘te complex’.

Stroomlijning op een aantal kritieke punten

Toch is er een gebied binnen de psychiatrie waar wachtlijsten nauwelijks voorkomen en waar complexiteit volkomen vanzelfsprekend is: de ouderenpsychiatrie. Ouderen hebben naast hun psychiatrische aandoeningen vaak een scala aan lichamelijke klachten, en soms ook geheugenproblemen. Hoe lukt het om, dwars tegen de vergrijzing in, de wachtlijsten kort te houden?

Dat vraagt stroomlijning op een aantal kritieke punten. Een hoogopgeleide professional bepaalt binnen enkele weken na aanmelding de aard en ernst van de psychische aandoening en welke hulp of behandeling nodig is. Psychiaters, psychologen en verpleegkundigen bieden binnen hetzelfde ouderenteam behandeling van de grote psychiatrische aandoeningen, de samenhangende lichamelijke aandoeningen, verslaving en dementie. En, het allerbelangrijkst, er wordt zeer intensief samengewerkt met iedereen die bijdraagt aan het welzijn van onze patiënten: familie, huisarts, thuiszorgteams, ­specialisten in het ziekenhuis en dagbestedingsvoorzieningen.

Je zou verwachten dat er grote belangstelling is naar die wonderbaarlijk korte wachttijden in de ouderenpsychiatrie. Niets is minder waar: veel ouderenafdelingen staan op de rand van opheffing.

Binnen de grote instellingen is ook nauwelijks interesse in deze doelgroep. Raden van bestuur zien in ouderen geen ggz-verdienmodel. Complexiteit vergt relatief hoog­opgeleide professionals. Terwijl het prima lukt om binnen budget onze patiënten de juiste behandeling te bieden. We nodigen Ruth Peetoom van harte uit om zelf vast te stellen: wachtlijsten zijn wel oplosbaar.

Lees ook:

Ggz-instellingen: Lange wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg zijn onoplosbaar

Te lange wachttijden teisteren de geestelijke gezondheidszorg al jaren. Nu zeggen de instellingen: ze oplossen lukt niet. Een debat over wat wel en geen ggz-zorg is, is daarmee ‘onontkoombaar’.

‘De wachttijden in de ggz worden niet korter’, stelt de voorzitter van De Nederlandse ggz

Wie hoort wel in de ggz en wie niet? Daarover moet in tijden van schaarse zorg gepraat worden, vindt Ruth Peetoom, sinds september de voorzitter van De Nederlandse ggz.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden