Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Oostvaardersplassen zijn niet geschikt als groot moerasgebied

Opinie

Frans Vera

Een groepje Grauwe Ganzen rustend op eilandje in ven © Ran Schols
Opinie

Het onder laten lopen van de Oostvaardersplassen zal geen blijvend moeras opleveren, betoogt ecoloog Frans Vera. Zonder gras zullen de grauwe ganzen vertrekken, waardoor het gebied zal dichtgroeien.

Frank Berendse pleit ervoor om van de Oostvaardersplassen één groot moeras te maken (Opinie, 9 maart). Het droge deel waar de grote grazers grazen, wordt dan onder water gezet. De grazers moeten daarom uit de Oostvaardersplassen. Met knuppelpaden wordt het moeras toeristisch ontsloten. Zo zijn we in één klap af van de maatschappelijke consternatie over de grote grazers en ontstaat een groot moerasgebied van internationale allure en een hecht draagvlak voor de natuurbescherming in Nederland, is zijn opvatting.

Lees verder na de advertentie
Het moeras wordt bos en de moe­ras­be­wo­nen­de vogelsoorten verdwijnen

Een dergelijk moeras was er eens in Oost-Flevoland. Bijna 20 kilometer riet, lisdodde en ondiepe meertjes langs de Knardijk tussen Harderwijk en Lelystad. Het ontstond, net als de Oostvaardersplassen, na het droogvallen van die polder in 1957. Allerlei vogelliefhebbers vergaapten zich daar aan de enorme aantallen moerasvogels, met soorten die verder in Nederland niet of nauwelijks voorkwamen. Maar niemand riep: “Dat moeras moeten we behouden.” Waarom niet? Natuurbeschermers meenden dat een moeras met een dergelijke vruchtbare bodem niet was te beheren. Binnen enkele jaren zou het dichtgroeien, verruigen en bos worden. Weg moeras en vogelrijkdom. Het zou een paar jaar een feest van vogels zijn, maar daarna was het afgelopen. Moerassen in de nieuwe IJsselmeerpolders werden daarom weggooi-biotopen, weggooi-leefgebieden genoemd.

Grauwe ganzen

Er klonk dan ook geen enkel protest tegen het ontginnen van het moeras langs de Knardijk. Zulke grote moerassen konden we ons gewoon niet permitteren. Je kon ze alleen behouden door het riet te maaien. Maar dat zou het beheer onbetaalbaar maken, want het was te groot en de natte, slappe kleibodem zou het onmogelijk maken om met de hand of machinaal riet te maaien. Van de duizenden hectaren moeras langs de Knardijk bleef alleen een moerasgebied over naar de maatstaven van de ouderwetse opvattingen over natuur en natuurbeheer, klein en dus beheersbaar, ongeveer 300 ha. Het heet het Harderbroek. Naar traditionele opvattingen over natuurbeheer werd het opgedeeld in negen compartimenten met elk een eigen regelbare waterhuishouding, en het riet werd gemaaid.

De redding van het moeras in de Oostvaardersplassen (3600 ha) waren de ruiende grauwe ganzen. Als ze ruien, kunnen ze 30 dagen niet vliegen, omdat ze in één keer al hun handpennen verliezen. In het moeras zoeken ze bescherming tegen roofdieren. Ze blijven in leven door riet en lisdodde te vreten. Zo voorkomen ze dat het moeras dichtgroeit en bos wordt. In combinatie met de dynamiek van het waterpeil zorgen zij er zo voor dat het moeras geschikt blijft voor de moeras bewonende soorten vogels, waaronder de Natura 2000-soorten.

Maar voor en na die rui verzamelen zij zich in de maanden mei, juni, juli op graslanden die aan het moeras grenzen. Dat grasland bindt ze aan het moeras, dat ze kosteloos in stand houden. En voor die graslanden zorgen in het droge deel (2200 ha) nu de wild levende grote grazers.

Berendse stelt voor die graslanden onder te laten lopen en daar ook moeras van te maken. Dan zijn de graslanden weg en komen de grauwe ganzen niet meer om in het moeras te ruien. Het moeras groeit dan dicht, wordt bos en de moerasbewonende vogelsoorten, waaronder de Natura 2000-soorten, verdwijnen. Ook poelen in de graslanden die worden opengehouden door de grote grazers, en waar broedende lepelaars en grote zilverreigers voedsel zoeken, groeien dan dicht met riet en worden ongeschikt als voedselzoekgebied. Kortom, met het voorstel van Berendse zijn we terug bij af. Niets geleerd.

Lees ook:

Op de Veluwe geeft het afschotbeleid meer reden tot woede dan in de Oostvaardersplassen, stelt Jozef Keulartz.

Een natuurgebied van wereldklasse met een grote biodiversiteit, zo lagen de Oostvaardersplassen er ooit bij, beschrijft Tjerk Dijkstra. De oud-medewerker van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders pleit ervoor deze soortenrijkdom terug te brengen in het nu kaalgevreten gebied.

Deel dit artikel

Het moeras wordt bos en de moe­ras­be­wo­nen­de vogelsoorten verdwijnen