null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnAbdelkader Benali

De ontvanger van de Boy Edgar Prijs die afscheid neemt van de kunstwereld

Een Facebookbericht van de altviolist Oene van Geel trok afgelopen week mijn aandacht. Oene van Geel is een van de beste altiviolisten van Nederland, voor zijn composities en uitvoeringen ontving hij de Boy Edgarprijs. Geen kleine jongen. We zijn vrienden op Facebook omdat we samen hebben gewerkt en getoerd door Nederland. Oene van Geel deelde met ons zijn twijfel over zijn carrière als kunstenaar. Opdrachten liepen terug en het gebrek aan perspectief – Den Haag kan nog steeds niet vertellen wanneer de theaters opengaan – vernietigt de veerkracht.

Nu zijn er wel meer kunstenaars die de afgelopen periode door de corona-maatregelen zich gedwongen zagen om hun kunstzinnige toko te sluiten. Een getalenteerd mode-fotograaf werkt nu in een Korsakov-kliniek waar hij jonge mensen wier hersenen zijn aangetast door alcoholmisbruik een spiegel voorhoudt. Dramaturgen die door de gesloten theaters noodgedwongen moeten uitwijken naar andere vormen van theater, vinden een baan in het begrafeniswezen. De headhunter die deze dramaturgen aan nieuwe banen hielp legde het uit als een minieme verschuiving van de artistieke horizon, want tenslotte is dood ook een verhaal met een begin, midden en een einde. De kunst is om daar een mooi geheel van te maken. En dramaturgen kunnen dat.

Een existentieel probleem in de kunstensector

Voor mij legde de noodkreet van Oene van Geel een existentieel probleem in de kunstensector bloot, iets dat ons als gehele samenleving aangaat: wat als je ondanks alle steun en ruimte voor je werkzaamheden door middel van voorstellingen op Facebook, in Zoom-ruimtes en op Youtube Live uiteindelijk toch het gevoel hebt dat wat je doet echt niets met je vak te maken heeft?

In het theater hoor je de snaren, hoor je de ademhaling, voel je de opgebouwde spanning. De aanwezigheid van anderen om je heen versterkt het gevoel, het maakt stereo wat mono is. Kunst online is een slap aftreksel, het grenst aan de nep. Technologie creëert de illusie dat we de pure beleving van kunst kunnen benaderen, maar om die kwaliteit naar online te vertalen moet je beschikken over het budget en de ervaring van Hollywood. Wat online ook niet kan vervangen is het gesprek na afloop van de voorstelling. De verbazing, teleurstelling of woede. Het sociale aspect van de kunstbeleving draagt bij aan de waardering van het kunstwerk. Wat we in het theater voelen is oneindig diep.

Het is dit mysterie dat Oene van Geel mist en het gebrek aan vooruitzicht dat deze mysterieuze ontmoetingen nog zullen plaatsvinden, want de theaters blijven net als in de tijd van de pest stijf gesloten, heeft hem doen besluiten om zijn bakens te verzetten.

Kunstenaars zijn uitgeput

Ik kan er niet bij dat de ontvanger van de Boy Edgar Prijs afscheid neemt van de kunstwereld. En toch staat het te gebeuren. Hij ziet het gewoon niet zitten om nog zeker een seizoen, wellicht zelfs twee, met de armen over elkaar te zitten. Nogmaals, Oene is geen uitzondering, zoveel meer kunstenaars stoppen, niet omdat ze geen kansen zien, maar omdat ze uitgeput zijn.

In het Facebookbericht geeft Oene van Geel aan dat hij graag met vluchtelingen zou werken. Ik denk dat hij dat heel goed zou kunnen want ik ken Oene als een zorgzaam en empathisch mens. Maar zijn vermogen om individuen samen te binden in een vervoering van schoonheid en genot komt toch het beste tot zijn recht op de podia van de honderden theaters die Nederland telt.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met ‘Bruiloft aan zee’, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn roman ‘De langverwachte’. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden