Opinie

De nieuwe bouwnorm leidt tot perverse prikkels: zo min mogelijk zonnepanelen op daken

Zonnepanelen worden aangelegd op het dak van een huis. Beeld ANP XTRA

Een nieuw rekenmodel leidt tot perverse prikkels: zo min mogelijk zonnepanelen op daken, zegt Cees Mager, directeur-eigenaar van Triple Solar.

Als pionier in alternatieve energievoorzieningen zit ik dagelijks aan tafel met bouwondernemers, installateurs, energie-adviseurs en architecten. Wat al deze koplopers in de bouw gemeen hebben, is dat ze van elk nieuwbouwproject het allerduurzaamste willen maken.

Een mooi en vooral noodzakelijk streven dat de overheid alleen maar kan stimuleren. Vandaar dat ik met stijgende verbazing kijk naar de ontwikkelingen rond de nieuwe BENG-norm, die in 2020 van kracht moet zijn. Deze BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) stelt eisen aan de nieuwbouw wat betreft energieverbruik en het aandeel hernieuwbare energie. Aan de hand van een rekenmodel kunnen bouwondernemers becijferen of ze deze norm halen.

En hier gaat het fout. Dit rekenmodel is een 944 pagina’s tellend document met de science-fictionachtige naam NTA 8800. Een voor de gebruiker (de bouwer of adviseur) onleesbaar stuk, opgesteld door technocraten en bestaande uit honderden formules en ingewikkelde berekeningsmethodes.

Je zou verwachten dat in de huidige ontwikkelingen de regelgeving erop is gericht om bedrijven te stimuleren zo duurzaam mogelijk te bouwen. Het enorme document wil alle beschikbare technieken met betrekking tot hernieuwbare energie op een eerlijke en democratische manier tot z’n recht laten komen. Maar als iets zo complex is, laat het ruimte om eronderuit te komen, om het rekenmodel te gebruiken als spiekbriefje om met zo min mogelijk duurzame oplossingen toch een bouwvergunning te krijgen.

Minste ingrepen

Op een klankbordmeeting voor stakeholders afgelopen maand in Utrecht, werd duidelijk dat het in de praktijk hierop neerkomt: een adviesbureau of producent destilleert uit de complexe materie de combinatie die met de minste ingrepen en de laagste kosten toch aan de gestelde eisen voldoet. Concreet: je isoleert volgens de huidige bouwnorm, neemt de allergoedkoopste warmtepomp, CO2-gestuurde ventilatie (niet eens warmteterugwinning!) en om de som sluitend te krijgen, haal je de nog missende punten uit het aantal benodigde zonnepanelen. Volgens de gepresenteerde hand-out bleek dit 2,5 vierkante meter zonnepaneel te zijn.

De BENG-norm laat toe dat er zo duizenden vierkante meters dakoppervlak onbenut blijven. Wat een gemiste kans om van de meest voor de hand liggende duurzame oplossing – het schone, geluidloze zonnepaneel – het sluitstuk in elke bouwaanvraag te maken.

De norm die straks in de Tweede Kamer in stemming wordt gebracht, is dankzij de NTA 8800 tegelijk een gemakkelijke prooi voor de waan van de dag en de politieke angst voor verandering. De grootste angst van minister Ollongren van binnenlandse zaken, verantwoordelijk voor de BENG, is dat de bouwproductie omlaag gaat: “Het moet wel betaalbaar en haalbaar blijven”.

Maar zoals centrale-bankpresident Klaas Knot het laatst in het Financieele Dagblad formuleerde, is angst een slechte raadgever en wijst de geschiedenis uit dat elke transitie juist leidt tot economische bloei. Zo ook de energietransitie, is zijn verwachting.

Daarom heb ik een voorstel. Vereenvoudig het rekenmodel en begin met een paar simpele en begrijpelijke basisregels, waarmee elke bouwer en architect moeiteloos aan de slag kan. De eerste bestaat al: gasloos verwarmen. De tweede zou het maximaal opwekken van energie op eigen dak moeten zijn. Dat kan met deze regel: voor elke 10 vierkante meter gebruiksoppervlak, moet er verplicht één zonnepaneel, PVT-paneel of zonnecollector worden geplaatst. Pas als de duizenden meters ongebruikt dakoppervlak worden ingezet voor het lokaal opwekken van schone energie, wordt nieuwbouw met een betaalbare kleine ingreep daadwerkelijk een Bijna Energie Neutraal Gebouw.

Lees ook: 

Een versoepeling van de norm voor isolatie dreigt vergroening weer teniet te doen

Nieuwbouw hoeft, als het aan het kabinet ligt, minder streng geïsoleerd te worden. En de energienota gaat verder omhoog.

Maxime Verhagen: Huizen aardgasvrij maken kan best betaalbaar

Burgers hoeven niet wakker te liggen van de kosten voor het gasvrij maken van hun huis, zegt Maxime Verhagen, voorman van Bouwend Nederland.

Brede coalitie wil de cv-ketel uitbannen

Als het aan een groot aantal organisaties ligt, kunnen woningeigenaren hun oude cv-ketel vanaf 2021 alleen nog maar vervangen door een waterpomp of een ander duurzaam alternatief zoals een hybride cv-systeem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden