OpinieNagorno-Karabach

De Nederlandse regering moet zich inspannen voor de erkenning van een autonoom Nagorno-Karabach

Nederland moet de Armeense bevolking van Nagorno-Karabach steunen door erkenning van hun autonomie, schrijft Gerhard Hoogers. Er zijn precedenten, zoals Kosovo.  

Aan de rand van Europa is een oud conflict weer opgelaaid: in de zuidelijke Kaukasus probeert Azerbeidzjan, militair en logistiek gesteund door Turkije, controle over de regio Nagorno-Karabach te verkrijgen. Buitenlandse inlichtingendiensten en regeringen bevestigen dat er ook voormalige jihadisten uit Syrië meevechten.

De daar woonachtige Armeense bevolking verzet zich met hand en tand tegen dit streven. Honderden, zo niet duizenden doden zijn inmiddels aan beide kanten gevallen, soms oeroude kloosters en kathedralen zijn gebombardeerd en er zijn geloofwaardige berichten over het gebruik door de Azeri van verboden cluster- en fosformunitie.

De Armeniërs en de zeer nauw aan de Turken verwante Azeri zijn buren, maar worden door diepe historische, linguïstische, religieuze en culturele kloven gescheiden. Over hun betrekkingen ligt bovendien de schaduw van de genocide die Turkije in de Eerste Wereldoorlog op zijn eigen Armeense bevolking pleegde en die zowel Turkije als Azerbeidzjan tot op heden ontkennen.

Verdeel-en-heerspolitiek

Dat alles weerhield Stalin er in 1923 in het kader van de Russische verdeel-en-heerspolitiek niet van om de van oudsher Armeense regio definitief aan de Sovjet-republiek Azerbeidzjan toe te kennen. Nadat de bevolking van Nagorno-Karabach zich eind jaren tachtig uitsprak voor inlijving bij de Sovjet-republiek Armenië, woedden in Bakoe en elders in Azerbeidzjan pogroms tegen de daar wonende Armeniërs. Na een oorlog kwam in 1994 een wapenstilstand.

De internationale gemeenschap beschouwt Nagorno-Karabach tot op heden als deel van Azerbeidzjan en het volkenrechtelijke beginsel van de territoriale integriteit van staten is ook het voornaamste argument van de regering in Bakoe om zijn militaire operatie tegen het gebied te rechtvaardigen. Daar kan echter tegenin gebracht worden dat Azerbeidzjan sinds het onafhankelijk is letterlijk nog geen dag effectief gezag over dit gebied heeft uitgeoefend, terwijl Nagorno-Karabach ook in de Sovjet-Unie al een vergaande vorm van autonomie bezat. Daarenboven zijn er belangrijke precedenten geschapen sinds het einde van de Koude Oorlog die aantonen dat er omstandigheden zijn waaronder het beginsel van de territoriale onschendbaarheid van een staat moet wijken voor het zelfbeschikkingsrecht van een volk.

Armeniërs protesteren in de regeringszetel in Jerevan tegen het staken van de strijd in Nagorno-Karabach.Beeld AP

Dat is vooral zo als die staat door zijn handelingen getoond heeft dat volk niet als volwaardige eigen burgers, maar als vijanden te beschouwen. Denk aan de afscheiding van Eritrea van Ethiopië en de afscheiding van Kosovo van Servië. De oorlog die Azerbeidzjan tegen de bevolking van Nagorno-Karabach voert, waarbij het op grote schaal burgerdoelen aanvalt, cultureel erfgoed verwoest, en ecologische schade aanricht, maakt duidelijk dat hier iets vergelijkbaars aan de hand is.

Vergelijking met de Holocaust

Vrij recent vergeleek president Aliyev van Azerbeidzjan de Armeense bevolking in Nagorno-Karabach met honden die opgejaagd en afgemaakt moeten worden. In 2005 al bepleitte burgemeester Abutalybov van Bakoe, in een gesprek met een Beierse gemeentelijke delegatie, het volledig uitroeien van alle Armeniërs, waarbij hij zelfs de vergelijking met de Holocaust trok. Dergelijke uitlatingen maken duidelijk wat de bevolking van Nagorno-Karabach te wachten staat als Azerbeidzjan het gebied zou veroveren.

De enige duurzame wijze waarop de lokale Armeense bevolking tegen etnische zuiveringen beschermd kan worden, ligt dan ook in de erkenning van het zelfbeschikkingsrecht van Nagorno-Karabach. De bevolking van Nagorno-Karabach dient zich in alle vrijheid en onder internationaal toezicht over haar toekomst uit te kunnen spreken.

Te meer nu de beide partijen een voor Azerbeidzjan gunstige wapenstilstand gesloten hebben die de regio effectief lijkt af te gaan sluiten van Armenië, op één enkele, kwetsbare wegverbinding na. Dat maakt Nagorno-Karabach nog veel moeilijker te verdedigen. Voor Nederland ligt daar een belangrijke taak: de regering zou zich internationaal en in EU-verband moeten inspannen voor de erkenning van het zelfbeschikkingsrecht van de Armeense bevolking in Nagorno-Karabach, zoals het deed voor de Albanese bevolking in Kosovo.   

Lees ook:

Rusland, Armenië en Azerbeidzjan sluiten deal over einde conflict Nagorno-Karabach

Armenië en Azerbeidzjan hebben maandag na bemiddeling van de Russische president Poetin een overeenkomst ondertekend om het gewapende conflict in de regio Nagorno-Karabach te beëindigen. Dat melden de Armeense premier Nikol Pasjinian, het Kremlin en de Azerbeidzjaanse president Ilham Aliyev. 

De tweede stad van Nagorno-Karabach valt, Azerbeidzjan kan opstomen naar de hoofdstad

Het bestuur in Nagorno-Karabach geeft toe dat het de tweede stad van het land niet langer onder controle heeft. Nu kan Azerbeidzjan naar de hoofdstad oprukken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden