Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Nashville-verklaring verraadt haar eigen principes

Opinie

Peter-Ben Smit

De conservatieve talkshowpresentator Carl Boyd Jr., in discussie met tegenstanders voor het Amerikaanse Hooggerechtshof © CQ-Roll Call,Inc.
Opinie

Net zoals je Plato niet zomaar kunt overnemen in de huidige filosofie kun je dat niet doen met de Bijbel in de theologie. Maar dat is precies wat in de Nashville-verklaring gebeurt, aldus theoloog Peter-Ben Smit.

Bijbelgetrouw wil de Nashville-verklaring zijn. En terug naar het huwelijk zoals God het wil. Homoseksuelen, transgenders en seks buiten het huwelijk staan daarbij in het verdomhoekje. Letterlijk zelfs: gender­ideologie is volgens één van de initiatiefnemers net zoiets als nationaal-­socialisme. Een pikante vergelijking: het nazi-regime vervolgde homoseksuelen. Bij alle woede, pijn en protest die de verklaring veroorzaakt, hoort ook een nuchtere vaststelling: met de Bijbel heeft deze verklaring niets van doen. Wie op deze manier ‘bijbelgetrouw’ wil zijn, verraadt daarmee nu precies de Bijbel zelf. Het kan stukken beter. De theologie laat dat eenvoudig zien.

Lees verder na de advertentie
In het Oude Testament is het monogame burgerlijke huwelijk helemaal de norm niet

Goed protestants beroept de Nashvilleverklaring zich op de Schrift. De logica is: het staat in de Bijbel, dus is het waar en de mens heeft het te gehoorzamen. Dat klinkt mooi. Alleen verstopt de verklaring wel dat ze een heel duidelijke keuze maken uit Bijbelse teksten om precies daar uit te komen waar de auteurs ervan willen. Met een voorbeeld: tegenover het verhaal van Adam en Eva’s paradijselijke ‘modelhuwelijk’ staat een figuur als Abraham met zijn meerdere vrouwen, of zijn kleinzoon Jakob die er twee had, net zoals heel veel andere goed Bijbelse mannen. In het Oude Testament is het monogame burgerlijke huwelijk helemaal de norm niet. De mormonen zagen dat zo slecht nog niet: polygamie, dát is pas bijbelgetrouw. Natuurlijk, dat is uiteindelijk wel veranderd, maar vooral onder druk van maatschappelijke idealen in de bredere Grieks-Romeinse wereld. Dat lijkt wel wat op de invloed van kritische gendertheorie van nu, alleen is het kerkelijke leer geworden.

Meer dan knip- en plakwerk

Het voorbeeld van polygamie brengt je meteen bij het tweede probleem dat de verklaring verstopt. Verantwoord bijbelgebruik is meer dan een simpel ‘copy-and-paste’. Net zoals je Plato niet zomaar kunt overnemen in de huidige filosofie, kan je dat ook niet zomaar doen met de Bijbel in de theologie. De Bijbel bevat teksten van een paar duizend jaar oud, daar moet je rekening mee houden. Doe je dat niet, dan bega je een wetenschappelijke doodzonde door te doen of de wereld van nu die van 2500 jaar geleden is. Neem nou een ‘anti-homoverhaal’ bij uitstek, het verhaal over ‘Sodom en Gomorra’. In het kort: twee mannen komen op bezoek bij Abrahams neefje Lot in de stad Sodom. De mannen van deze stad proberen ze vervolgens te verkrachten (Genesis 19). Daar staat natuurlijk goddelijke straf op: de stad wordt in puin gelegd. Duidelijk, zou je zeggen: homoseksualiteit (‘sodomie’) is zondig, stenigen die mensen. Onzin, weet de bijbelwetenschapper. Het verhaal gaat over geweld tegen vreemdelingen, met verkrachting als wapen – zoals dat vandaag ook voorkomt in oorlogen. Met homoseksualiteit heeft het niets te maken. Met de Bijbel serieus nemen wel. De boodschap is dan: ‘vreemdeling’ of ‘vreemd’ is iemand alleen in menselijke ogen, niet in die van God. Of nu buitenlander, lhbtqi+’er, ongelovige of, ook, conservatieve christen.

Kortom: de Nashville-verklaring verraadt zijn eigen principes. Dat is erg voor de mensen die erachter staan, het is erg voor de mensen die de verklaring aanvalt, en het is erg voor iedereen: het verspert de toegang tot de Bijbel zoals die eigenlijk is. Kritische theologie helpt zulke missers voorkomen. Dat is van belang omdat juist die verschrikkelijke Schrift, dat boek uit het stenen tijdperk, een spiegel biedt voor vragen van nu. Neem het kerkasiel in Den Haag dat het Nederlandse migratiebeleid aan de kaak stelt. Het zou zomaar geïnspireerd kunnen zijn door het verhaal over Sodom en het goddelijk verbod op de verkrachting van de vreemdeling, die vanuit de Bijbelse God gezien geen vreemde, maar naaste is. Dát is pas bijbelgetrouw.

Lees ook: 

‘Tolerantie is cruciaal voor de vrije meningsuiting, ook als de mening je niet bevalt’

In het debat over de Nashville-verklaring botsen twee grondrechten met elkaar. Welk recht weegt zwaarder?

Nashville: van theologisch dispuut tot wapen in de evangelische cultuurstrijd

De Nashville-verklaring die zich tegen homoseksualiteit binnen het christendom keert, vindt haar oorsprong aan de rand van het Amerikaanse protestantisme. Maar ze werd tot wapen in de cultuurstrijd tussen traditionele christelijke waarden en vrijdenkend internationalisme.

Deel dit artikel

In het Oude Testament is het monogame burgerlijke huwelijk helemaal de norm niet