Opinie Klimaatverandering

De migrant van nu ontvangt ons morgen als klimaatvluchteling

Dijkverhoging en milieumaatregelen zijn niet genoeg. Nederland moet ook anticiperen op mogelijk verlies van grond door de klimaatverandering. Dat stelt André Knottnerus, oud-voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

We moeten het zien te voorkomen, maar klimaatverandering kan ook ons tot vluchteling maken. Dat is geen onheilsprofetie, maar anticiperen op wat kan gebeuren. Zou men ons met open armen ontvangen?

Het VN-klimaatpanel constateert een versnelde zeespiegelstijging die, als we niet snel effectief handelen, tot 2100 ongeveer een meter kan bedragen en daarna nog aanzienlijk kan oplopen. Met de toename van extreem weer is dat voor ons laaggelegen land reden tot grote zorg, niet alleen over een verre toekomst, maar ook over de vooruitzichten van onze kinderen. De baby’s van nu leven gemiddeld tot na 2100, en hun kleinkinderen komen een heel eind richting 2200. Tenminste, als de mensheid verstandig en voortvarend handelt. De oproep van Greta Thunberg en andere klimaatjongeren aan wereld­leiders is dan ook volkomen terecht.

Prijsgeven van land

De strategie waarop we nu inzetten kent twee elementen. Ten eerste moeten we ‘mitigeren’: het drastisch terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. En ten tweede ‘adapteren’: ons leef- en woongebied zo aanpassen dat we niet meer te stuiten veranderingen aankunnen, bijvoorbeeld door dijkversterking, slim waterbeheer en toekomstbestendig wonen.

Maar omdat de ontwikkelingen telkens sneller gaan dan gedacht, moeten we in onze Lage Landen wellicht een derde element aan de strategie toevoegen. We kunnen niet uitsluiten dat we op termijn de laagliggende ­gebieden niet meer droog kunnen houden. Dan is het verstandig om niet ­alleen rekening te houden met tijdelijke evacuaties bij incidentele dijkdoorbraken, maar ook met het prijsgeven van leefgebieden. Dat ligt niet in onze aard, en met voortvarende internationale samenwerking zijn er goede kansen om zo’n scenario te voorkomen. Maar uit het oogpunt van voorzorg moeten we het wel in ogenschouw nemen.

Behalve om technische opgaven gaat het dan om grote maatschappelijke kwesties: verliezen en kunnen loslaten, elders landen en aarden. Hoe zal de ontmoeting zijn tussen randstedelijke klimaatmigranten en ontvangende Limburgers? Wat is de impact van met de zeespiegel meestijgende woningprijzen in hooggelegen gebieden? Zullen andere landen een migratiestroom uit Nederland met open armen ontvangen? Of worden deze nieuwkomers tegen­gehouden omdat men vindt dat zij hun problemen zelf moeten oplossen; of dat ze, toen anderen bij hen aanklopten, vooral bezig waren met de vraag hoe hen te weren, en vergeten leken te zijn dat hun (over)grootouders gered zijn door moedige jonge mensen van elders?

Wederkerig humaan beleid

Kortom, er ligt een relatie tussen verstandig anticiperen op klimaatverandering en een wederkerig humaan vluchtelingen- en migratiebeleid. Voor velen is dit al evident vanwege het respecteren van de grondrechten van medemensen in nood. Of, meer in ons eigen belang, vanwege de met de vergrijzing groeiende behoefte aan menskracht van elders, om als samenleving het werk te kunnen blijven verzetten dat nodig is om onze voorzieningen ook voor komende generaties in stand te houden.

De klimaatverandering voegt een nieuwe dimensie toe: het bevorderen van een wederzijds solidaire uitgangspositie voor als wijzelf of onze kinderen ooit gedwongen migrant worden, en dan op een goede ontvangst door anderen aangewezen zijn. Ook omdat geheugens van volkeren generaties lang zijn, al hebben nieuwe generaties part noch deel aan de geschiedenis. Dat is geen onheilsprofetie, maar anticiperen op wat zou kunnen gebeuren.

Lees ook:

Nederland anno 2045: een landschap van masten en exoten

Wie nog twijfelt, is ziende blind. Extremen in hitte en neerslag nemen toe. Het klimaat verandert en daarmee geleidelijk ook het landschap. Zeg maar dag tegen grutto, hoogveen en blauwgrasland, verwelkom het bezemkruiskruid en de bijenorchis. Adaptatie is de Nieuwe Realiteit.

Klimaatverandering voltrekt zich nú

Anton van Walraven woont op een idyllisch eiland aan de westkust van British Columbia (Canada). Hij zag de effecten van klimaatverandering. We kunnen niet langer wachten, maar de sterkte schouders moeten wel de zwaarste lasten dragen, vindt hij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden