Opinie Koopkracht

De loonstijging moet niet van de werkgevers komen, maar van de regering

Beeld x

Die loonstijging waar premier Mark Rutte om vroeg moet niet van de werkgevers komen, maar van de regering, schrijft rentmeester Henk Willem van Dorp. Lagere loonkosten dus en minder lasten voor werknemers.

Onze minister-president Mark Rutte deed op 15 juni op het congres van de VVD een oproep aan de werkgevers om de lonen van de werknemers te laten stijgen. Hij vond het tijd worden dat de medewerkers mee gaan profiteren van de winsten in het bedrijfsleven. Daarnaast benadrukte hij de ongelijkheid ten aanzien van de salarissen tussen de topmannen en de medewerkers met als dreigement dat de vennootschapsbelasting niet wordt verlaagd als bedrijven niet over de brug komen.

Als werkgever intrigeerde deze opmerking mij. Ik heb daarom onze eigen handel en wandel onderworpen aan enige vorm van zelfonderzoek. Dat bracht een paar interessante feiten aan het licht.

Als familiebedrijf hebben wij niets met incestueuze/risicoloze topsalarissen. Het creëert alleen maar machtsafstand en dat is het voorspel van misbruik.

Onze bedrijven (Van Dorp installaties bv/Orange Climate bv met ongeveer 1500 medewerkers) vallen voornamelijk onder de cao van de kleinmetaal. Een goede bron om de echte cijfers boven water te halen. Wat blijkt: de lonen conform de cao zijn in een periode van 10 jaar (van 1 jan 2009 tot 1 jan 2019) gestegen met 19,96 procent, terwijl de inflatie 16,82 procent bedroeg. De werkelijke loonstijging gedurende deze crisisperiode is dus ogenschijnlijk niet hoog.

Niet representatief

Als we echter inzoomen op de incidentele loonstijging van de gemiddelde medewerker in die periode, zien we dat die tussen 17 en 46 procent bedroeg. Dat is op een enkeling na die in dienst is gekomen op het einde van de loonschaal. Dus op zich valt die loonstijging wel mee. Het grote verschil zit in het feit dat de werkgeverslasten enorm gestegen zijn. In diezelfde periode liepen de premies voor de sociale verzekeringen (werkgeversdeel) op met 18,6 procent. Daarnaast zijn de kosten voor het werkgeversdeel van de pensioenen gestegen met 33 procent.

Aan de uitgavenkant zien we hetzelfde: de lasten die de medewerker opgelegd krijgt vanuit de overheid, zoals btw-verhogingen, afvalstoffenheffingen, ozb, accijns enzovoort, stijgen voortdurend. Elke organisatie is de afgelopen 10 jaar effectiever en goedkoper gaan werken. Alleen de overheid verzuimt dit en zadelt de inwoners op met steeds meer regelingen en hogere lasten. Weg loonruimte.

De vakbonden eisen nu een generieke verhoging van 5 procent. Dat is onmogelijk, mede door het generieke karakter en het langer doorwerken. In de praktijk geven de werkgevers de 5 procent wel; reken maar even mee. Naast de cao-matige loonstijging van stel 3 procent stijgen de loonkosten ook met circa 2 procent per jaar, doordat we gemiddeld langer mogen en moeten werken. Er zal meer ruimte ontstaan als we een knip zetten in de regelingen; bijvoorbeeld iedereen boven de 55 jaar krijgt alleen de inflatiecorrectie. Uiteraard snap ik dat dit bij de vakbond vloeken in de kerk is, maar hun achterban bestaat uit ouderen en is niet representatief voor de beroepsbevolking.

Heilig huisje

Nog een heilig huisje, het ziekteverzuim. Er zal 2 à 3 procent meer loonruimte ontstaan als we de moed hebben om de kosten en het risico van het ziekteverzuim in Nederland eerlijker te verdelen over de maatschappij, bedrijven en medewerkers. Nu ligt dat risico wel heel eenzijdig bij werkgevers terwijl ze nauwelijks tot geen stuur-, controle- en of sanctiemechanismen hebben. Met als gevolg dat wij een van de gezondste landen ter wereld zijn en tegelijk ook in de top zitten qua verzuim. Met andere woorden, onze fraudegevoelige en of laagdrempelige ziekteverzuimregelingen kost ons allemaal zo’n 2 à 3 procent loonruimte.

We zien in de praktijk dat het echte probleem wordt veroorzaakt doordat de wig tussen wat de medewerker netto verdient en wat de bruto lasten zijn nog steeds toeneemt. Als we doorgaan met dit te compenseren door het verhogen van de loonkosten, legt dit een druk bij de bedrijven om nog efficiënter te gaan werken. Dus met minder inzet van arbeid en werkloosheid tot gevolg.

We leven niet op een eiland maar zijn steeds meer een onderdeel van de wereldeconomie. Niet wij bepalen de loonruimte, nee, dat bepalen onze klanten. Dus loonstijging kan alleen gecompenseerd worden door productiviteitswinst.

Een groot nadeel van stijgingen van de loonkosten is dat het de voorzieningen vanuit de overheid en semi-overheid, zoals bijvoorbeeld de zorg, steeds duurder maakt. In mijn optiek is het een heilloze weg en moeten we juist arbeid goedkoper maken, dus lagere loonkosten voor de werkgever en meer netto salaris voor de medewerker.

Belastingvlucht

Dat moet ergens van betaald worden en als dat betekent dat de vennootschapsbelasting niet wordt verlaagd om de fantastische voorzieningen die wij in Nederland hebben op peil te houden, dan is dat een aanzienlijk betere keuze. Uiteraard is het heel goed dat wij in Europees verband proberen de vennootschapsbelasting te harmoniseren om belastingvlucht te voorkomen. Maar het zou ook mooi zijn als elk bedrijf meebetaalt; want wat grotere beursgenoteerde bedrijven niet betalen moeten wij als familiebedrijven wel ophoesten. En ik kan u geruststellen: investeringsbeslissingen worden in familiebedrijven niet genomen op basis van een vennootschapsbelastingtarief van 25, 20 of 15 procent. Dus een Europees tarief van 25 procent mag best.

Kortom, niet de werkgevers zijn aan zet, maar de regering.

Lees ook:

Loonafspraken cao’s bereiken recordhoogte

In juni werden maar weinig nieuwe cao’s afgesloten. Wel liep de loonstijging meer in de pas met de economische groei.

Rutte en werkgeversvoorman De Boer hebben boter op het hoofd in loondiscussie

De discussie tussen minister-president Mark Rutte en werkgeversvoorman Hans de Boer mag een discussie zijn tussen twee heren, het zijn wel heren met boter op hun hoofd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden