OpinieProbleemwijken

De leefbaarheid in kwetsbare wijken écht verbeteren? Geef bewoners zinvolle dagbesteding

Tussen sociale huurflats dure huizen bouwen lost niets op. Help bewoners liever overdag zinvol bezig te zijn, zegt Bert Moormann, directeur en bestuurder van Domesta wooncorporatie in  Drenthe.

Een ‘pop-up’-redactie van Trouw berichtte afgelopen week over de ontwikkeling van de leefbaarheid in de wijk Smitsveen in Soest. Dit naar aanleiding van de resultaten van een onderzoek in opdracht van ­corporatiekoepel Aedes. Onderzoekers con­cluderen dat er een direct verband is tussen de instroom van lage inkomens in de sociale huur en de afnemende leefbaarheid. Dat is nogal wat.

De woningmarkt kent vele gezichten in ons land. Oplossingen die werken in Smitsveen, hoeven niet te werken in Emmen en omgekeerd. Toch is er een gemene deler en een oplossing die overal kan werken. Dit vraagt integraal ­denken door de landelijke overheid, de gemeenten en de corporaties: wellicht meer een aanpak zoals we die op dit moment in Emmen aan het ontwikkelen zijn.

Ik ben geboren in een huurhuis van een voorloper van de huidige woningcorporatie, Lefier in Emmen. Vader was stukadoor, moeder werkte enkele ochtenden in de week als schoonmaakster. Even verderop woonden fabrieksarbeiders en een afdelingschef van de Akzo. Verder vonden leraren en ingenieurs, maar ook mensen met een bijstands­uitkering er een huis. De sociale huurhuizen werden bewoond door mensen uit nagenoeg alle inkomenscategorieën, van laag tot hoog.

Nu wonen er in dezelfde straat ­alleen nog maar mensen met lage ­inkomens. Gescheiden mannen en vrouwen, mensen die arbeidsongeschikt zijn, mensen die in mijn tijd woonden bij een instelling en nog een paar met een klein baantje.

Huren en zorg veranderd

De sociale huur verandert. Kopen werd aantrekkelijker door soepelere hypotheekregels en lage rentes. Er zijn meer tweeverdieners dan vroeger, zij kunnen zich sneller een koophuis permitteren. We kenden zelfs een tijdje ‘Premie­woningen’, een subsidieregeling voor koopwoningen. Verder zijn koopwoningen in het noordoosten van het land ­uiterst betaalbaar, ook voor mensen met een laag inkomen. Woningcorporaties kregen te maken met inkomenseisen en passend toewijzen, waardoor ze hoofdzakelijk mensen met een laag inkomen bedienen.

De zorg veranderde ook. Vroeger woonde nagenoeg niemand met een verstandelijke beperking of een psychische aandoening zelfstandig; 65-plussers vertrokken naar het bejaardentehuis. Nu wonen deze mensen gewoon in de wijk. Eigenlijk precies zoals het hoort, maar ...

Er veranderde nog meer. Als je niet mee kon in het alsmaar complexer ­wordende werk in een regulier bedrijf, dan kon je aan het werk in een sociale werkplaats. Of, als je ervoor in aanmerking kwam, naar de dagbesteding. Beide zijn vanaf 2015 niet meer toegankelijk voor grote groepen mensen.

Is er een relatie tussen deze veranderingen en de huidige stand van de leefbarometer in de straat waar ik tot mijn 23ste woonde? Absoluut. De lage inkomens in de sociale huur hangen nauw samen met beperkingen die mensen hebben. In een wijk met veel sociale huurhuizen wonen, naast mensen met een laag inkomen, meer mensen met een beperking dan in ­wijken met veel koophuizen. Een ­beperking gaat vaak hand in hand met een laag inkomen. Mensen met een ­beperking wonen zelfstandig, maar krijgen niet altijd de begeleiding die ze nodig hebben. Ze hebben geen toegang tot normaal of beschut werk. En hier gaat het mis.

Rust, regelmaat, reinheid

Het realiseren van dure huur- en koopwoningen tussen de sociale huurhuizen is een oplossing die veel wordt genoemd. Dan verbetert de leefbaarheid, omdat de rijkere bewoners het ­gedrag van de armere bewoners, eh, compenseren!?

Dit is symptoombestrijding. Het lost niets op, maar beïnvloedt uitsluitend de statistiek. Het gemiddelde klopt, maar de kwetsbare mensen gaan zich nog eenzamer voelen.

Wil je de oorzaken van de verslechterde leefbaarheid aanpakken, dan is er meer nodig dan het stapelen van stenen. Zorg dat mensen overdag aan het werk zijn. Dan heeft hun leven weer betekenis en neemt de eigen trots weer toe. Dan ­regeren rust, regelmaat en reinheid, waardoor het woongenot voor de hele buurt weer toeneemt.

Voor mensen voor wie een reguliere baan niet is weggelegd, moeten de sociale werkplaatsen weer open. Dwing af dat bedrijven mensen met een lichte beperking in dienst nemen.

Mensen met een zwaardere beperking moeten weer terecht kunnen bij de dagbesteding of in een dagopvang. Zorg dat de begeleiding bij het zelfstandig wonen op orde is door alle bezuinigingen op dit vlak terug te draaien. Dan neem je de oorzaken weg, met als ­gevolg dat de statistieken weer gaan kloppen. Niet andersom.

We steken als woningcorporaties ­onze nek uit. In Drenthe is Domesta ­samen met collega-woningcorporatie Woonservice, met de roc’s Drenthe College en Alfa College en met bouwpartijen een project gestart om mensen aan het werk te krijgen in de bouw. Tijdens een periode van vijf tot tien jaar zetten de corporaties een deel van hun onderhoudsgeld in om zij-instromers in het bouwvak te interesseren voor een loopbaan in deze sector.

Eén op de drie heeft werk

Op deze wijze kunnen de huurders ook in de toekomst rekenen op goed onderhoud en energiezuinige huizen. De bouw krijgt de continuïteit waar die zo naar hunkert, zodat er tijd en ruimte ontstaan om te innoveren. De medewerkers in de bouwsector hebben langdurig zekerheid op werk. De regiodeal maakt dit mogelijk.

Op dit moment heeft slechts één op de drie huurders van een corporatie in Drenthe een inkomen uit werk. Ongeveer een kwart van de huurders zou kunnen werken, maar doet dit om ­uiteenlopende redenen niet. Wat zou het mooi zijn als we meer huurders van de bank krijgen.

Want een zinvolle bezigheid overdag is het beste medicijn om de leefbaarheid in wijken met veel sociale huur te borgen.

Lees ook:

In de wijk Smitsveen is beslist een probleem, maar niet iedereen legt zich daarbij neer

Hoe is het om te leven in een achterstandswijk? Waar flats vol sociale huurhuizen worden bewoond door arme of kwetsbare mensen. De wijk Smitsveen in Soest is zo’n wijk. Er zijn beslist problemen, maar lang niet iedereen legt zich daarbij neer.

Het ‘bijmengen’ van hoge inkomens in achterstandswijken is geen oplossing

In wijken met veel sociale woningbouw hopen zich kwetsbare gezinnen op en nemen overlast en onveiligheid toe, zo waarschuwde de koepel van woningcorporaties Aedes. Meteen reageerde minister Van Veldhoven: ze wil corporaties toestaan om ook hogere inkomens in die wijken te huisvesten.

Krapte? Er is regelrechte woningnood in de stad

Er is een schrijnend tekort aan betaalbare woningen. Hoogste tijd om de verhuurdersheffing af te schaffen, aldus Martijn Balster, PvdA-wethouder Wonen, Wijken en Welzijn in Den Haag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden