Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De krant kan vaker zonder anonieme bronnen uit buitenlandse media

Opinie

Adri Vermaat

Ombudsman Adri Vermaat. © Maartje Geels
OMBUDSMAN

Bij de onthullingen over Nederlandse hulp aan jihadisten in Syrië legde Trouw deze week journalistieke verantwoording in optima forma af. 

Die tekst, op twee achtereenvolgende dagen in de Verdieping,  ging niet alleen over geraadpleegde  bronnen. Ze bevatte ook een zakelijke weergave van de wijze waarop journalisten Ghassan Dahhan (Trouw) en Milena Holdert (Nieuwsuur) hun gezamenlijke project waarmaakten. 

Lees verder na de advertentie

De verantwoording die The New York Times vorige week aflegde over het plaatsen van het anonieme opinieartikel over president Trump stak er wat mij betreft bleek bij af. De krant stelde dat ze geen andere manier zag om een ‘belangrijk standpunt’ onder de aandacht van haar lezers te brengen. De anonieme, hoge medewerker uit het Witte Huis die over Trump uit de school klapte, kon dat naar hartenlust en oncontroleerbaar doen. Het artikel van de ‘senior officer’, zoals hij in de Amerikaanse verantwoording werd geduid, werd niet door een of meer medewerkers uit het Witte Huis ondersteund. Het stuk trok wereldwijd de aandacht van de media. 

Het woord ‘lijkt’, in samenhang met de anonieme bronnen, zou genoeg zijn om af te zien van publicatie

Trouw berichtte er eveneens over. Journalistiek viel daar niets op af te dingen, eenvoudig omdat het anonieme artikel een volgende, ­belangrijke nieuwsontwikkeling voor de president kon inluiden. De aandacht voor het onderwerp was hierom zeker gerechtvaardigd. Tegelijk zou bij de berichtgeving een aparte toevoeging over de afwegingen van de Amerikaanse krant om het anonieme artikel te publiceren en de reden waarom Trouw hierop inhaakte, niet hebben misstaan. Wat hiervoor nog meer pleit, is dat de ­redactie een eigen verantwoordelijkheid draagt waar het bronnengebruik betreft. Sinds april 2015 zijn de regels rond dit onderwerp verder uitgebreid en vastgelegd in een interne notitie. De afspraken zijn van toepassing voor alle berichtgeving in de krant en voor de verslaggevers gelden strikte voorwaarden aan het anoniem opvoeren van bronnen.

Slordig en onnodig

Als een enkele keer toch iets misloopt, is dat meestal het ontbreken van de toevoeging onderaan een ­artikel dat de naam en andere relevante gegevens van een anonieme bron bij de (hoofd)redactie bekend zijn. Dat is slordig en onnodig omdat normaliter de ‘check’ over de identiteit van een anonieme bron wel ­degelijk is uitgevoerd. 

Dat het redactioneel uitkijken blijft, ligt voor een groot deel aan het incidenteel overnemen van artikelen door Trouw uit met name Amerikaanse en soms Britse media. Zij schuwen in toenemende mate gebruik van anonieme bronnen niet. “Noord-Korea lijkt bezig met het bouwen van nieuwe raketten. Anonieme medewerkers van Amerikaanse inlichtingendiensten bevestigen dat aan The Washington Post en aan persbureau Reuters (...)”, schreef Trouw vorige maand. Anders dan met het opinieartikel van de medewerker van het Witte Huis is er in mijn beleving geen journalistieke urgentie om zo’n op anonieme bronnen gebaseerd rakettenbericht mee te nemen in de krant. Het woord ‘lijkt’, in samenhang met de anonieme bronnen, zou genoeg zijn om af te zien van publicatie.

Willekeur

Citaten van een anonieme westerse diplomaat in The Washington Post, door Trouw overgenomen. Anonieme bronnen die The New York Times vertellen dat medebestuurders van Tesla zich zorgen maken over het slaapmiddelengebruik van hun topman Elon Musk, even­eens terug te vinden in Trouw. Zo zijn er meer recente voorbeelden. Zoals het ANP-bericht dat de Evening Standard op basis van ingewijden meldt dat de president van de Britse Centrale Bank mogelijk een extra jaar aanblijft. Zulke artikelen ­brengen ogenschijnlijk willekeur ­teweeg. Is een journalist van een van genoemde media betrouwbaarder dan de Trouw-journalist voor wie strenge voorwaarden over brongebruik gelden?

Vooral echter gaan ze ten koste van de kwaliteit en betrouwbaarheid van de krant. Geen bronnencheck mogelijk, dan geen artikel. Tenzij de impact toch anders vereist en verantwoording de rest doet.

Ombudsman Adri Vermaat van Trouw bespreekt journalistieke dilemma's en kijkt kritisch naar de werkwijze van de redactie. Zijn eerder artikelen leest u hier. Reageren? Stuur een mail aan Ombudsman@trouw.nl

Deel dit artikel

Het woord ‘lijkt’, in samenhang met de anonieme bronnen, zou genoeg zijn om af te zien van publicatie