ColumnJamal Ouariachi

De koning is een mens en heeft dus een verantwoordelijkheid

Het grootste wonder van 2020 is dat koning Willem-Alexander in zijn kersttoespraak spijt betuigde voor zijn bezoek, alweer vijf jaar geleden, aan Saudi-Arabië.

‘Met spijt in het hart,’ sprak de koning, ‘richt ik mij tot u. Mijn reis naar Saudi-Arabië, begin 2015, heeft bij heel veel Nederlanders hevige reacties opgeroepen. Het doet pijn uw vertrouwen in mij beschaamd te hebben. Ook al paste de reis binnen de voorschriften, het was heel onverstandig om geen rekening te houden met de impact van een bezoek aan een oorlogszuchtige, haat verspreidende, terrorisme-ondersteunende en vrouwenonderdrukkende dictatuur.’

De koning kwam tot zijn verlate excuses dankzij de Netflix-documentaire ‘The Dissident’ van regisseur Bryan Fogel, wiens eerdere Netflix-documentaire Icarus een Oscar won. The Dissident vertelt het verhaal van de gruwelijke moord op journalist Jamal Khashoggi in 2018, een moord waarbij de betrokkenheid van de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman nagenoeg buiten kijf staat.

Flinke afzetmarkt

De koning verontschuldigde zich in zijn kersttoespraak dan ook tevens voor de ontmoeting van koningin Máxima met diezelfde Bin Salman op de G20-bijeenkomst eind juni 2019, dus ná de moord op Khashoggi.

Of toch niet?

Nee, helaas, dit staaltje alternatieve geschiedenis heeft natuurlijk nooit plaatsgevonden. Netflix heeft tegenwoordig ook een flinke afzetmarkt in de Arabische wereld en weigerde zodoende de samenwerking met regisseur Fogel te hernieuwen, zelfs na die eerdere Oscar. Koningin Máxima zal ook op toekomstige G20-bijeenkomsten aerosolen delen met Bin Salman.

En koning Willem-Alexander? Die navigeert niet op moraal, maar op een inschatting van zijn populariteit onder zijn onderdanen. Dubieuze contacten met dubieuze regimes doen niets af aan die populariteit. Het Nederlandse volk werd pas razend toen de koning iets deed wat zijn onderdanen door de regering dringend ontraden werd: reizen in coronatijd. En boze onderdanen, daar wordt een monarch nerveus van. Dus kwam er een heuse ‘spijtvideo’. Zo weten we weer waar de prioriteiten liggen.

Loopjongen van handelsbelangen

Het programma ‘Nieuwsuur’ meldde deze week dat het vertrouwen in koning Willem-Alexander fors is gedaald onder de Nederlandse bevolking. Die daling is mooi en terecht en mag van mij doorzetten tot nul, maar het is wel wrang dat de aanleiding zo onbenullig is. Het is misschien de koning zelf niet aan te rekenen dat zijn functie moreel volledig is uitgekleed. Dat hij zich als loopjongen van de Nederlandse handelsbelangen naar alle uithoeken van de wereld laat sturen. Zulks moet je eerder het kabinet verwijten. Maar ook een koning is een mens, en of die mens nu officieel onder de regeringsverantwoordelijkheid valt of niet: ieder mens heeft ook een eigen verantwoordelijkheid.

Ik zou pas vertrouwen in deze koning hebben, als hij zei: ‘Onder deze regering wil ik geen koning zijn. Dat is slecht voor mijn menselijkheid.’

Schrijver Jamal Ouariachi vervangt deze week Stevo Akkerman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden