Opinie Stikstof

De koeien vaker buiten zetten levert meer stikstofreductie op dan een lagere maximumsnelheid

Een krimp van de veestapel is nodig, maar vergt veel tijd en geld. Sluit daarom snel deals met veehouders in de buurt van natuurgebieden en biedt hun een vergoeding voor weidegang. Dat kan op korte termijn al soelaas bieden, menen Wouter van der Weijden en Frits van der Schans van het Centrum voor Landbouw en Milieu. 

De uitspraak van de Raad van State over stikstof heeft paniek gezaaid bij overheden en bedrijven. Duizenden projecten zijn stilgelegd en honderden verleende vergunningen ingetrokken.

De laatste weken zijn van alle kanten ideeën voor oplossingen aangedragen, zoals: een verplicht, gelijk percentage emissiereductie in alle sectoren; halvering van de veestapel om ruimte te scheppen voor woningbouw- en andere projecten; verhandelbare stikstofrechten, waarmee bijvoorbeeld een industrie die wil uitbreiden rechten kan kopen van veebedrijven in de buurt die willen stoppen; verlaging van de maximumsnelheid op autowegen. De ideeën zijn het overwegen waard, maar ze kosten veel geld en tijd. Alleen de maximumsnelheid verlagen kan op korte termijn en tegen lage kosten.

Mest en urine vermengd in de stal

Er is nog een andere, verrassend snelle winst mogelijk: meer koeien in de wei. Niet door meer koeien te houden, maar door de reeds aanwezige koeien vaker in de wei te laten. Dat verlaagt de ammoniakemissie, die plaatsvindt als mest en urine vermengd raken. Vermenging vindt plaats in stallen, in de mestopslag en bij het uitrijden van mest, maar nauwelijks bij weidegang.

Volgens het CBS krijgt de gemiddelde Nederlandse koe jaarlijks ruim duizend uur weidegang. Dat is slechts 11,4 procent van het jaar. Eind vorige eeuw was dat getal meer dan twee keer zo hoog. Sindsdien daalde niet alleen het percentage bedrijven met weidegang, maar ook het aantal dagen weidegang per jaar en het aantal uren per dag.

Het percentage bedrijven met weidegang is recent, dankzij een grote inspanning van diverse partijen, enigszins toegenomen, maar de huidige stikstofproblematiek maakt het extra urgent om ook beide andere trends om te keren. Dus: meer dagen per jaar weiden en meer uren per dag.

Meer reductie van lagere maximumsnelheid

Stel dat de gemiddelde Nederlandse koe 1200 uur zou weiden, dan daalt de ammoniakemissie jaarlijks met 1,2 kiloton. En bij 1500 uur met 2,8 kiloton. Dat kan niet op alle bedrijven, maar er zijn ook bedrijven die best méér willen en kunnen weiden. Die 2,8 kiloton is een grotere stikstofreductie dan we zouden krijgen door een drastische verlaging van de maximumsnelheden: op autosnelwegen naar 100 km per uur en op kleinere wegen naar 80.

Uiteraard is extra weidegang nog lang geen structurele oplossing voor het stikstofprobleem. Om de emissies verder terug te dringen is ook krimp van de veestapel nodig, vooral in regio’s met een hoge veedichtheid in de buurt van kwetsbare natuurgebieden, zoals de Peel. Dat is des te meer nodig omdat het landelijke mestoverschot nog steeds veel te groot is. Maar zo’n krimp vergt veel tijd en geld.

Deals sluiten

Overheden, bedrijven en de zuivelsector doen er verstandig aan spoedig rond de tafel te gaan en deals te sluiten waarbij veehouders in ruil voor een vergoeding hun koeien meer laten weiden. Dat kan landelijk, maar vooral ook in regio’s waar belangrijke projecten zijn stilgelegd om natuurgebieden te ontlasten, waar ook veel melkkoeien worden gehouden en waar veehouders bereid zijn hen extra te laten weiden.

Johan Vollenbroek van Mobilisation for the Environment, die de procedure bij de Raad van State aankaartte en won, liet al weten: “Een boer met koeien in de wei zal (…) gemakkelijker een vergunning krijgen dan een boer met koeien op stal.” Gelukkig lopen de meeste koeien graag in de wei; behalve bij erg zonnig, warm weer, maar dan kan de veehouder hen ook ’s nachts laten weiden. Ook het Nederlandse publiek ziet graag koeien in het landschap. Zo is er winst te boeken voor natuur, landschap, veehouders, koeien én gewenste projecten.

Lees ook:

Taboes en stokpaardjes genoeg in stikstofcrisis

Er zouden ‘geen taboes’ zijn, en het land staat voor ‘fundamentele keuzes’. Het kabinet bereidt het land al een paar weken voor op vergaande ingrepen om de stikstofuitstoot te beperken. Vanmiddag komt de commissie-Remkes met haar eerste adviezen, om te voorkomen dat duizenden bouwprojecten stilvallen. 

Versnipperde stukjes natuur opdoeken is pure sabotage

De gemoederen lopen hoog op nu natuurvergunningen die tot voor kort met de ogen dicht werden afgegeven, met honderden tegelijk sneuvelen omdat ze onwettig blijken. Duidelijk wordt dat landbouw, verkeer en industrie op onvoorstelbaar grote schaal de Nederlandse natuur belasten.

De ideeën voor een nieuwe stikstofaanpak buitelen over elkaar heen

Hoe kan Nederland de natuur beschermen tegen te veel stikstof? De commissie-Remkes wordt met suggesties overstelpt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden