Commentaar

De klimaatzaak tegen Shell draagt bij aan de ondermijning van de verdeling van machten in de rechtsstaat

Beeld Reuters

Het is meer en meer een trend. Een individueel bedrijf voor de rechter slepen als dit niet bereid is op mogelijk gerechtvaardigde, maar in wezen politieke eisen in te gaan. 

De stad New York ging Milieudefensie al voor in een zaak tegen oliemaatschappijen, ook een aantal steden in Californië overwegen een gang naar de rechter. Milieudefensie wil het Amerikaanse voorbeeld nu in Nederland volgen door Shell te dagen.

Alsof het falen van overheden en consumenten verhaald kan worden op een privaatrechtelijke organisatie als een bedrijf. Een bedrijf dat gehoorzaamt aan de wetten van de markt en dus aan de wensen van vragende partijen. De rechter wordt zo meer en meer op de stoel van de beleidsmaker geplaatst. Ook Milieudefensie draagt met de aangekondigde klimaatzaak tegen Shell bij aan de potentieel gevaarlijke ondermijning van de precaire verdeling van machten in de rechtsstaat.

De rechter is de verkeerde weg

Het zijn zware woorden voor wat wellicht veel meer bedoeld is als een publiciteitsstunt en een actie om meer mensen bewust te maken van het klimaatprobleem en de werkelijke oorzaken. De gang naar de rechter, die eenieder vrijstaat, is echter een te waardevol goed om daarvoor te gebruiken.

Shell stelde in een reactie op de aankondiging van Milieudefensie de doelen van het klimaatverdrag van Parijs te onderschrijven. Die doelen kunnen echter niet via de rechter worden bereikt, maar uitsluitend en alleen via goed politiek beleid. Vrome woorden van Shell, die echter onverlet laten dat dit bedrijf en andere, grote olieproducerende bedrijven wel een verantwoordelijkheid hebben.

Hen via de rechter dwingen is de verkeerde weg. Alles afschuiven naar de politiek en de overheid is evenzeer te laken. Als Shell zich bewust is van zijn verantwoordelijkheid, dan neemt het bedrijf zelf maatregelen en verlegt het zijn koers.

Olie oppompen zal nog vele jaren nodig blijven, maar het zou niet langer de verreweg belangrijkste activiteit van een multinational als Shell moeten en mogen zijn. Investeren in duurzame energiebronnen en de ontwikkeling van dergelijke bronnen is en blijft helaas tot nu toe een marginale activiteit.

Alleen de politiek en de consument kunnen Shell en collega’s tot fundamentele veranderingen in de oriëntatie van de sector dwingen. De consument is machtiger dan hij denkt. Hij kan besluiten niet langer bij Shell te tanken, of nog veel beter, besluiten de auto vaker of helemaal te laten staan. Ook de politiek heeft tal van instrumenten om dergelijke bedrijven tot gewenst gedrag te dwingen, zeker als internationaal meer zou worden samengewerkt. 

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Lees hier meer commentaren van Trouw

Stevo Akkerman schrijft vandaag in zijn column dat hij hoopt dat de rechter in de zaak tegen Shell wint, hoewel hij daarvoor wel de nodige staatsrechtelijke oprispingen moet onderdrukken

Uniek aan deze zaak rond Shell is dat het gaat om nog te verwachten klimaatschade, door olie- en gasprojecten. Iedereen kan mede-eiser worden. De klimaatzaak is tegelijk een publiekscampagne.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden