Opinie

De klimaatwet is een vrijblijvend en ambitieloos compromis

Beeld ANP

De klimaatwet die volgende week waarschijnlijk door de Eerste Kamer wordt aangenomen, doet enkel wat politiek haalbaar is. En dat is bij lange niet voldoende, betogen de PvdD-Kamerleden Lammert van Raan en Christine Teunissen.

De opluchting over de overeenstemming tussen partijen van GroenLinks tot CDA en van VVD tot SP overheerst zozeer, dat zorgen over de inhoud van de wet vooralsnog het onderspit delven. Dat stellen Lammert van Raan en Christine Teunissen van de Partij voor de Dieren.

Het kabinet en de aangesloten oppositie willen geen verandering, maar doorgaan, business as usual. Consensus, samen hopen op de betere tijden van weleer, misschien dat ’t overwaait. Vanuit die zelfgenoegzame, licht naïeve houding is Nederland hekkensluiter van Europa geworden.

Boosdoeners

Geen enkel Europees land is zo ver verwijderd van de doelstellingen voor het opwekken van duurzame energie als Nederland, concludeert het Centraal Bureau voor de Statistiek. En een deel van wat in Nederland ‘duurzame energie’ wordt genoemd, is het tegenovergestelde. Bossen verdwijnen massaal in de ovens van gesubsidieerde biomassacentrales. Bossen die we juist nu zo hard nodig hebben om CO2 op te vangen.

Vlak voordat het Parijsakkoord in 2015 werd getekend en kort nadat Urgenda voor het eerst de klimaatzaak won, riep de motie Thieme/Klaver de regering op om te komen met een effectieve Klimaatwet. De motie haalde het niet, maar drie maanden later kondigden GroenLinks en PvdA alsnog een gezamenlijke initiatiefwet aan. Inmiddels doen zes andere partijen mee. De zoektocht naar politiek draagvlak resulteerde echter in een sterk afgezwakte, vrijblijvende compromiswet. De grootste boosdoeners, landbouw en luchtvaart, zijn vrijgesteld.

In het oorspronkelijke wetsvoorstel stond nog een verwijzing naar een mooi instrument: het emissiebudget. Een maximale hoeveelheid CO2 die Nederland nog mag uitstoten om aan de 1,5-graaddoelstelling te voldoen. Effectief, gedetailleerd en wetenschappelijk gefundeerd. Dat emissiebudget heeft de onderhandelingen niet overleefd.

Klimaatrisico’s

Het Parijsakkoord roept landen op om elke vijf jaar de klimaatambities maximaal te verhogen. De Klimaatwet legt echter alleen een doel voor 2050 vast, zonder afrekenbare tussendoelen en zonder mechanisme om eens in de vijf jaar te kijken of die ambitie verhoogd kan worden. Het is dus de facto mogelijk om tot 2050 helemaal niets te doen. We weten wat nodig is om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad. Dat zou de doelbepaling in de wet moeten zijn. De voorgestelde reductiedoelen voor 2030 en 2050 voldoen beide niet aan deze eisen en zijn bovendien op geen enkele wijze afdwingbaar.

In de Klimaatzaak van Urgenda stelde het Hof dat “naarmate er later wordt ingezet op CO₂-reductie het carbonbudget sneller afneemt en dan moeten op dat latere tijdstip aanzienlijk verdergaande maatregelen worden genomen om het gewenste niveau te bereiken”. Wachten met reductie is dus allerminst kosteneffectief.

De VN waarschuwen dat het na 2030 niet meer mogelijk is om de opwarming van de aarde nog onder de 2 graden te houden. Zij spreken van de noodzaak van ‘ongekende en urgente actie’.

Zwakte

Tegelijk nemen de klimaatrisico’s zoals overstromingen, stijging van infectieziekten, verlies van biodiversiteit en verstoring van de drinkwatervoorziening dramatisch toe. De VN waarschuwen dat het na 2030 niet meer mogelijk is om de opwarming van de aarde nog onder de 2 graden te houden. Zij spreken van de noodzaak van ‘ongekende en urgente actie’.

Dat is de zwakte van de polderklimaatwet die nu wordt aangenomen: gebrek aan urgentie. Polderen is een gevaarlijke bezigheid wanneer je in een land onder de zeespiegel woont terwijl de zeespiegel stijgt. Om die reden geeft de Partij voor de Dieren geen steun aan de verwaterde Klimaatwet, maar zal ze een Klimaatwet 1.5 indienen. Doen wat nodig is, niet doen alsof alleen het politiek haalbare er in de polder toe doet. 

Lees ook:

Eerste Kamer is kritisch, maar schaart zich achter Klimaatwet

Er waren kritische kanttekeningen, maar de Klimaatwet wordt volgende week waarschijnlijk fluitend aangenomen.

De Klimaatwet kwam met gemak door de Tweede Kamer, maar dankzij FvD zijn er twijfels in de Senaat

De Klimaatwet kwam met gemak door de Tweede Kamer, maar in de Eerste Kamer klinken twijfels. Dat is mede te danken aan Forum voor Democratie, dat binnenkort zitting neemt in de Eerste Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden