Opinie

De kilometerheffing is de moeite waard om nog eens nader te bekijken

Drukte op de snelweg A67 nabij Eindhoven. Beeld ANP

Invoering van een kilometerheffing is kinderlijk eenvoudig en ook heel werkbaar, zegt econoom Jan-Willem Verberne.

De kilometerheffing staat de laatste maanden wat minder in de publieke belangstelling, eenvoudigweg omdat andere thema’s voorrang krijgen: de vliegtuigongelukken met de Boeing 737 Max, het tramdrama in Utrecht, het klimaatprogramma van de regering, de opkomst van Forum voor Democratie in de laatste Statenverkiezing en zo meer. Toch is de kilometerheffing de moeite waard om nog eens nader te bekijken.

De daad bij het woord voegend doe ik een poging om een sluitend en werkbaar systeem van heffing op te zetten. Geen moeilijke cordonheffing, corridorheffing, verblijfsheffing of gebiedsheffing, maar een eenvoudige en werkbare opzet.

De kilometerheffing is opgebouwd uit drie elementen: de gereden afstand, de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) per gereden kilometer en tot slot de heffing per uitgestoten kilo CO2.

De gereden afstand is te meten tussen twee opeenvolgende APK-momenten en is bekend bij de dienst wegverkeer RDW. De uitstoot van CO2 is per elke autotype bekend en kan simpel een-op-een gekoppeld worden aan het kenteken, dat ook bij de RDW bekend is. De periode waarop de heffing betrekking heeft, is ook de periode tussen twee APK-momenten. De heffing zelf wordt bepaald door de verantwoordelijke minister. De vraag is hoe deze drie elementen aan elkaar te koppelen.

Zelf meetbasis aangeven

De heffing wordt geheven van de eigenaar van de auto, ongeacht wie er in rijdt. Elke eigenaar geeft aan hoe hij of zij de financiële afwikkeling wil: met 15.000 kilometer, met 30.000 of met 60.000 kilometer als meetbasis.

Ik neem mijn eigen situatie als voorbeeld. Omdat ik ongeveer 17.000 kilometer per jaar rijd, kies ik voor de afwikkeling op basis van 15.000 kilometer per jaar. Per twee jaar (de periode tussen twee APK-momenten) is dat dus naar verwachting 30.000 kilometer; dit is element 1. Mijn auto (een hybride Toyota) heeft volgens de catalogus een uitstoot van 82 gram koolstofdioxide per kilometer; dat is element 2. Mijn uitstoot per twee jaar is dus 30.000 x 82 gram, ofwel 2.460.000 gram; 2460 kilo dus. In twee jaar betaal ik nu 1500 euro, dat is dus 60 cent per uitgestoten kilogram CO2 (element 3). Dit laatste bedrag is dus de heffingsgrondslag voor mijn auto. Nu blijkt dat ik niet 15.000 km per jaar rijd maar 17.000 km. De RDW/Financiën doet dan een naheffing over de extra uitstoot boven die welke hoort bij de gekozen 15.000. Wie dus meer rijdt dan verwacht, krijgt een naheffing en wie zuiniger rijdt, betaalt minder. Een elektrische auto of een auto op waterstof betaalt geen kilometerheffing, er is dan immers geen sprake van CO2-uitstoot. De RDW kan de naheffing eenvoudig aanpassen als de APK-momenten niet precies 24 maanden zijn maar meer of minder, tijdevenredig dus. Bij verkoop van een auto berekent de RDW een finale afrekening voor de eigenaar van de verkochte auto, net zoals nu met de huidige motorrijtuigenbelasting. De naheffing is in te brengen in de aangifte inkomstenbelasting: ik krijg gewoon minder terug wegens te weinig betaalde kilometerheffing.

Verbinding

De kilometerheffing wordt bovenop de gewone loon- en inkomstenbelasting geheven door de werkgever. Die geeft het kenteken op de auto van een werknemer door. Gepensioneerden worden belast door aftrek van AOW-uitkering. Er zal dus een verbinding moeten zijn tussen de RDW, de Sociale Verzekeringsbank en de Belastingdienst en dat is technisch goed mogelijk. Aan mensen met weinig of geen inkomen, maar wel in het bezit van een auto, kan uitstel worden verleend conform de carry forward regeling bij de inkomstenbelasting, dat wil zeggen door verrekening met toekomstige inkomens.

Lees ook:

Rekeningrijden? Bestaande autobelastingen en een congestieheffing zijn effectiever

Invoering van rekeningrijden is onnodig lastig, vindt mobiliteitsexpert Arie Bleijenberg. Bestaande autobelastingen zijn effectiever in de aanpak van het klimaatprobleem en files los je met een congestieheffing beter op. 

Coalitie worstelt zich naar nationaal klimaatakkoord

De VN-klimaattop in Katowice is voorbij, de gesprekken over het Nederlandse klimaatakkoord gaan de laatste week in. Vrijdag moet er resultaat zijn. Het prestige van het kabinet en vooral premier Rutte staan op het spel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden