ColumnLex Oomkes

De Kamer zit er werkloos bij, en waarom eigenlijk?

Het schijnt wel erg moeilijk te zijn voor het ministerie van defensie om alle feiten keurig op een rijtje te krijgen. Minister Ank Bijleveld kan erover meepraten.

Op 24 maart moest ze de Kamer per brief laten weten dat de feiten rond het bombardement in Hawija toch anders lagen dan in december in een Kamerdebat gesteld. De Amerikanen hadden, anders dan Bijleveld eind vorig jaar beweerde, wel een exact aantal burgerdoden gemeld dat was gevallen bij een Nederlandse luchtaanval op een explosievenfabriek van IS.

Voor de zoveelste keer verkeerde informatie met een haastig excuus. Alleen nu is er het coronavirus. Tot meer dan her en der een bericht in de kranten kwam het niet. Bijleveld ervan beschuldigen dat zij geprofiteerd heeft van het feit dat de aandacht een tijdje op iets andere gericht is, zou te ver gaan. Het komt echter niet verkeerd uit.

De pandemie heeft zo zijn uitwerking op alles in het maatschappelijk verkeer, ook op de democratie. Dat wil zeggen op de democratische instituties en de functie die zij (onder meer) hebben: het vinden van draagvlak en maatschappelijke consensus over beleid.

Meer dan alleen vrome praat

In Limburg kon afgelopen maandag zegge en schrijve één Statenlid namens al zijn afwezige collega’s instemmen met een hele reeks voorstellen van Gedeputeerde Staten. Mooi, zou je zeggen, het is crisis en met zijn allen de schouders eronder, voor onenigheid is nu even geen plaats. Maar zo werkt het niet. Dat uit de clash van meningen het beste besluit komt, is echt meer dan alleen vrome praat.

Het begint nog veel meer te wringen als er twijfel kan ontstaan over goede bedoelingen en mogelijk toch her en der misbruik maken van de situatie. Een beroep op de abnormale omstandigheden is leuk en vaak niet meer dan terecht, maar waar ligt precies de grens?

Het kabinet liet bijvoorbeeld weten dat de aanpak van de stikstofcrisis - die andere crisis - even op zich laat wachten. Geen tijd voor, eerst belangrijke zaken. Net als de door het kabinet te trekken gevolgen voor het beleid van de Urgenda-uitspraak later zullen komen.

Naar verluidt ligt er echter op de betreffende ministeries al een pakket maatregelen voor. Dat er minder elektra mag worden opgewekt uit kolen, lekte vorige week al uit. Niemand die aan kan geven waarom nu precies het ‘gewone’ beleid moet wachten.

Het blijft gissen

Temeer daar het kabinet de Kamer wel een uitgebreide lijst toestuurde met voorstellen die niet kunnen wachten op parlementaire goedkeuring tot na de zomer. Deels voorstellen die nog niet bij de Kamer zijn ingediend. Waarom, om een voorbeeld te noemen, een gemeentelijke herindeling in Groningen meer haast heeft dan klimaatbeleid, blijft gissen. Net zoals het gissen is waarom de omgevingswet uitgesteld moet worden vanwege de coronacrisis. Zouden echt de ambtelijke bezwaren, waar NRC Handelsblad gewag van maakte, de reden niet zijn? 

De parlementaire controle staat onder druk, dat is wel duidelijk. Na de kredietcrisis en de razendsnelle reddingspogingen van het toenmalige kabinet-Balkenende van ABN Amro en ING werd het gebrek aan parlementaire controle achteraf ‘witgewassen’ met een parlementaire enquête. Een beetje vergelijkbaar met de eerste enquête na de oorlog, die naar het beleid van de regering in ballingschap in Londen tijdens de oorlogsjaren.

Iets dergelijks gaat in dit geval niet op. De aanpak van de bankencrisis was, hoe ernstig ook, vergeleken met de huidige situatie een overzichtelijk iets. Een vergelijking met de regering in ballingschap zou alleen maar grotesk zijn.

Kamer en kabinet zullen iets moeten verzinnen, wil de Kamer niet, om SP-Kamerlid Ronald van Raak te citeren, een stempelfabriek worden.

Lex Oomkes is politiek commentator van Trouw en schrijft wekelijks een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden