null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

De huidige constructie van het Koninkrijk der Nederlanden is een gedrocht

VVD’er André Bosman en SP’er Ronald van Raak brachten enkele jaren geleden een bezoek aan de minister van justitie op Sint-Maarten, om hem te confronteren met de erbarmelijke omstandigheden in de plaatselijke gevangenis. Binnen die muren zijn mensenrechten weinig waard, een situatie die de regering op het eiland al jaren laat voortbestaan. Ach, reageerde de minister: “Als onze problemen maar groot genoeg zijn, worden het problemen van Nederland.”

Bosman en Van Raak zijn sinds kort geen lid meer van de Tweede Kamer. Tot hun frustratie hebben zij de verstandhouding tussen Nederland en de andere landen in het koninkrijk niet kunnen verbeteren. Sterker: de relaties zijn verder bekoeld. De sfeer tussen ‘Den Haag’ en Sint-Maarten is ronduit vijandig te noemen.

Van Raak spreekt over ‘het knellend verband’ van het koninkrijk: Curaçao, Sint-Maarten en Aruba zijn op papier autonome landen, maar die status kunnen zij onmogelijk waarmaken. Als een van de eilanden in nood is, bijvoorbeeld vanwege een natuurramp of een zeer besmettelijk virus, schiet het rijke Nederland te hulp. Dat is nu eenmaal de afspraak. Maar als ‘Den Haag’ vervolgens ingrijpt, zijn de verwijten van neokolonialisme nooit ver weg.

Ruzie over coronasteun

Op dit moment ruziet Nederland met Sint-Maarten over de miljoenen euro’s aan coronasteun, geld dat het eiland heel hard nodig heeft. Staatssecretaris Raymond Knops heeft de kraan dichtgedraaid vanwege ‘zeer zorgwekkende ontwikkelingen’ rond de wederopbouw van het vliegveld, dat in 2017 door orkaan Irma is verwoest en nog altijd niet is hersteld. Knops heeft sterke aanwijzingen dat Nederlands geld in verkeerde Caribische zakken zal verdwijnen. Het zou bepaald niet het eerste geval zijn van corruptie op het eiland.

In feite zet Nederland de regering van Sint-Maarten het mes op de keel, zoals Knops al eerder deed bij Aruba en Curaçao. De eilanden moeten drastische hervormingen doorvoeren in ruil voor coronahulp.

Hier wordt eens te meer duidelijk: de huidige constructie van het Koninkrijk der Nederlanden is een gedrocht. Het is een situatie die Nederland tijdens de staatkundige hervormingen in 2010 zelf heeft gecreëerd en waar alle betrokkenen sindsdien de wrange vruchten van plukken. De eilanden wanen zich zelfstandig, totdat de problemen hen over de schoenen lopen. En Nederland misbruikt die afhankelijkheid door in te grijpen in lokale aangelegenheden als voorwaarde voor hulp.

De eilandbewoners zijn het slachtoffer

Onderaan de streep zijn de eilandbewoners het slachtoffer, nu over hun hoofden heen al jarenlang conflicten worden uitgevochten. Je gunt inwoners van Curaçao, Sint-Maarten en Aruba, waar de coronacrisis voor ongekende armoede heeft gezorgd, zoveel beter.

Verder aanmodderen, met nieuwe crises tot gevolg, is eigenlijk onverantwoord. Het ingewikkelde is dat Nederland niet eenzijdig de relatie met de eilanden kan veranderen. Maar met de armen over elkaar je bij de situatie neerleggen, is het andere uiterste.

Er zijn pleidooien voor meer onafhankelijkheid van de eilanden. Ook klinken geluiden dat het Caribische deel van het koninkrijk een provincie van Nederland moet worden. In ieder geval is alles beter dan de huidige status quo. Ja, het regeerakkoord moet vooral dun blijven, maar wellicht durven de formerende partijen, in belang van de eilandbewoners, eindelijk te concluderen dat deze situatie onhoudbaar is.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden