OPINIE

De huidige arbeidsmarkt vraagt maatwerk

Fietsende maaltijdbezorger. Beeld Hollandse Hoogte / Harold Versteeg
Fietsende maaltijdbezorger.Beeld Hollandse Hoogte / Harold Versteeg

De consument eist flexibiliteit van ondernemers. Ons sociaal stelsel en arbeidsrecht zijn daarom hoognodig aan vernieuwing toe, betoogt Hans Biesheuvel van ONL voor Ondernemers.

Hans Biesheuvel

Mensen zijn verslaafd geraakt aan het op elk moment kunnen omzetten van een behoefte in actie. Als we een koelkast of pizza bestellen, dan willen we die zo snel mogelijk geleverd hebben. Het liefst de volgende dag, of binnen een uur als het om eten gaat. Ondernemers worden geacht hieraan tegemoet te komen, anders leggen ze het af tegen de concurrent die dit wel biedt. Ze moeten flexibel zijn. Helaas remmen ons verouderde arbeidsrecht en sociale zekerheidsstelsel hen hierin.

Als wij van ondernemers verwachten dat ze producten en diensten leveren op het moment dat wij dat willen, dan moeten we ze ook de mogelijkheid geven om van moderne arbeidsvormen gebruik te maken. Arbeidsovereenkomsten zijn in de praktijk te rigide, helemaal in combinatie met ons starre ontslagrecht. Zelfstandigen inhuren is ook lastig, deze groeiende groep wordt nog steeds gegijzeld door een houtje-touwtje-stelsel van fiscale maatregelen.

Wendbare mensen moeten veel moeite doen om binnen de kaders van de sociale zekerheid te blijven. Als iemand vanuit een baan als zelfstandige wil gaan werken, levert dit allerlei problemen bij het opbouwen van zekerheden. Hetzelfde geldt voor werkenden die van sector wisselen. Opgebouwde sociale zekerheden, bijvoorbeeld scholingsgelden, kunnen nu verloren gaan.

Ook ondernemers die op zoek gaan naar flexibiliteit lopen klem. De economie is minder voorspelbaar en het is moeilijker geworden om vooruit te kijken. Desondanks zitten ondernemers opgezadeld met verplichtingen uit de vorige eeuw. Als je nu alleen over talent wilt kunnen beschikken als het daadwerkelijk nodig is, dan ben je al snel op ingewikkelde constructies aangewezen en word je verguisd in de media.

Opiniemakers en politici nemen bepaalde bedrijven consequent de maat, terwijl concurrenten met vergelijkbare constructies op een podium gehesen worden. Ik ben het beu dat alle innovatie op de arbeidsmarkt wordt tegengehouden op basis van onderbuikgevoelens. We komen uit een Nederland dat werd gedomineerd door de vuistdikke cao en zitten in een Nederland dat permanent gericht moet zijn op vernieuwing en innovatie. Nieuwe concepten op de arbeidsmarkt tegenwerken zal hier niet aan bijdragen.

Half Nederland spreekt schande over fietskoeriers die als zelfstandigen aan de slag gaan, maar ik zie een aanzet tot discussie over vernieuwing. De vraag is namelijk niet hoe we heel Nederland in een arbeidsovereenkomst kunnen duwen, maar hoe we voor heel Nederland sociale zekerheid regelen. Hierbij moet bedacht worden dat de behoefte van een 16-jarige fietskoerier wezenlijk verschilt van die van een 35-jarige advocaat of 60-jarige bouwvakker.

De eerste stap is het loskoppelen van sociale zekerheid en de arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur. Ik geloof in een systeem van maatwerk, waarbij werkenden en werkgevers binnen bepaalde kaders zelf kunnen bepalen welke zekerheden worden opgebouwd. Waarom kan een bedrijf niet het recht op persoonlijke ontwikkeling, met een bijbehorend budget, aanbieden in plaats van een pensioen?

Een veelgemaakte denkfout is aanpassingen aan het sociale stelsel tegen willen houden omdat het tot afbreuk van rechten kan leiden. De solidariteit gooien we echt niet gelijk overboord. Maar binnen een solidair systeem is veel meer maatwerk mogelijk.

Als iedereen wil profiteren van de on-demand-economie, door producten en diensten te ontvangen op een moment naar keuze, dan moeten we ook de consequenties accepteren. Dit betekent ruimte bieden aan innovatie op de arbeidsmarkt. De uitdaging hierbij is de onderbuikgevoelens negeren die ontwikkelingen decennialang tegen hebben gehouden. Laat onze arbeidsmarkt niet langer gegijzeld worden door wettelijke kaders uit de vorige eeuw.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden