Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De hervormingsdrang is groter in Nederland dan het besef van wat het effect kan zijn

Opinie

Leonie Breebaart

© Maartje Geels
Column

Serieus:, nog tijdens het schrijven van deze column, die zou gaan over de chaos in de zorg, kreeg ik een telefoontje van een beambte die het zorgdossier van mijn moeder moest invullen. 

Aan haar aarzelende toon te horen was ze zelf het spoor bijster. “Krijgt uw moeder huishoudelijke zorg via de gemeente of via een andere instelling?” Een andere instelling? Zou kunnen. Eerlijk gezegd wist ik het ook niet meer.

Lees verder na de advertentie

De verwarring illustreert de conclusies van de Nationale Ombudsman, eerder deze week. Drie jaar na de felbegeerde decentralisatie, die de zorg deels naar de gemeente en dus dichterbij moest brengen, blijkt van die beloofde zorg-op-maat niks terechtgekomen.

Sinds 2015 weet écht niemand meer wie wát regelt. Of wanneer. Of waarom. En dat terwijl Piet Hein Donner (Raad van State) in 2013 al waarschuwde dat de hele operatie zou kunnen leiden tot rechtsongelijkheid en daarmee tot verwarring en frustratie.

Het hele geval doet denken aan het overheidsplan de blauwe belastingenveloppe te vervangen door een mailtje, een plan dat de ombudsman twee jaar geleden een overstelpende hoeveelheid verontruste brieven opleverde. Moesten we straks zélf belangrijke overheidspost tussen de spam uit zien te vissen? Besefte de regering wel dat lang niet alle Nederlanders weten hoe ze moeten mailen?

Hoe vaak heb ik niet gehoord dat we het flexibeler en knusser willen?

Hervormingsdrang

Zo gaat het altijd in Nederland. De hervormingsdrang is groter dan het besef van wat het effect van zo’n hervorming kan zijn - vooral op de minder enthousiast moderniserende burger.

Maar het ergste vind ik de ideologie waarmee zo’n vernieuwing begeleid wordt. Zo hoorde je de laatste jaren almaar dat de burgers zélf genoeg hebben van de ‘afstandelijke’ overheid. Ze zouden collectief kiezen voor lokale en private oplossingen, oplossingen die niet zozeer verwarring stichten - hoe kom je erbij - als wel een hip gemeenschapsgevoel verspreiden. Hoe vaak hebben we niet gelezen dat Nederland ‘bruist van de lokale initiatieven’? Dat burgers zó mondig zijn geworden dat ze ‘logge instituties’ als volstrekt passé beschouwen? Dat ze het kleiner, flexibeler en knusser willen?

In een oude krant stuitte ik op een essay uit 2013, over ‘Swingen met lokale kracht. Overheden en de netwerksamenleving’. Wie goed om zich heen kijkt, ziet volgens de auteur dat ‘oude systemen’ hun beste tijd hebben gehad. “Burgers preluderen op het falen van de grote, verticale systemen door zelf arrangementen te organiseren.” Ja, ja, alsof het falen van grote systemen iets onvermijdelijks is, in plaats van een oplosbaar probleem. Alsof ‘lokale kracht’ een herkenbare en betrouwbare overheid kan vervangen.

Natuurlijk kan het helemaal geen kwaad grote systemen aan te vullen met swingende lokale arrangementen. Begin vooral een leuke dagopvang voor bejaarde bewoners. Maar je wilt wel weten wie uiteindelijk voor de zorg verantwoordelijk is en hoe je die verantwoordelijke instantie in vredesnaam kunt bereiken. Daar is echt niks ouderwets aan.

Wat is daar nou erg aan? Leonie Breebaart onderzoekt in haar column de actualiteit op filosofische wijze. Lees hier eerdere columns. 

Lees ook: De vlag symboliseert de overwinning op het nationalisme

Hoewel in mijn moeder geen spoortje nationalisme te bekennen is, hing ze zo lang haar gezondheid dat toeliet de vlag op 4 mei halfstok.

Deel dit artikel

Hoe vaak heb ik niet gehoord dat we het flexibeler en knusser willen?