Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De groene tuinder wéét hoe hij zijn gewas beschermt, geef hem ruimte

Opinie

Sjaak van der Tak

© ANP
Opinie

Ondernemers in de glastuinbouw staan te trappelen om groene middelen te gebruiken voor gewasbescherming. Maar strenge en onnodige Europese regelgeving staat hun ambities in de weg, meent Sjaak van der Tak, voorzitter van LTO Glaskracht Nederland.

Boeren en tuinders hebben veel meer ambitie om groener te ondernemen dan vaak wordt gedacht. Dat bleek onlangs nog uit het onderzoek de Staat van de Boer van Trouw. Dat geldt zeker ook voor ondernemers in de glastuinbouw. Maar tot hun teleurstelling en ongeduld verloopt de toelating van innovatieve, groene gewasbeschermingsmiddelen veel trager dan nodig.

Lees verder na de advertentie

Dat komt door ingewikkelde Europese toelatingsprocedures. Daarbij wordt terecht goed gekeken naar het effect van middelen op mens, dier en milieu. Maar bovendien moet wetenschappelijk worden aangetoond dat middelen in hoge mate effectief zijn. Dit biedt weinig ruimte aan innovatie en experiment en belemmert de ontwikkeling en toepassing van deze groene middelen.

Paprikatelers dompelen bij het oogsten hun handen en gereedschap in magere melk. Europa vraagt om we­ten­schap­pe­lijk aan te tonen dat daarmee écht plantenziekten worden voorkomen

Laat ik een voorbeeld geven om duidelijk te maken hoe vreemd deze eis overkomt op tuinders. Wie heeft als kind niet meegemaakt dat we ons bezeerden aan de brandnetels? Gelukkig leerden we al vroeg van onze ouders of grootouders dat het medicijn binnen handbereik was: door met het gele hart van de paardebloem over de branderige plekken te wrijven, verdween de jeuk. En anders stond er wel hondsdraf in de buurt - de blaadjes van deze plant hebben hetzelfde effect. Typisch middeltjes uit grootmoeders tijd: iedereen weet dat ze werken. Daar heb je geen onderzoek voor nodig.

Magere melk

Ook tuinders maken al generaties lang gebruik van dit soort huis-tuin-en-keukenmiddelen. Paprikatelers dompelen bij het oogsten hun handen en gereedschap onder in magere melk. Daarmee voorkomen ze dat een eventueel virus van de ene plant wordt overgebracht op de volgende. Maar Europa vraagt nu van ons om wetenschappelijk aan te tonen dat melk écht werkt om plantenziekten te voorkomen.

© Trouw

Eind juni publiceerde het CTGB, het college dat gaat over de toelating van gewasbeschermingsmiddelen, de definitieve lijst met de zogenaamde RUB-middelen waarvoor deze eis geldt. Zonder wetenschappelijke onderbouwing mag melk vanaf oktober volgend jaar niet meer worden gebruikt voor gewasbescherming.

Wanneer een middel niet of onvoldoende werkt, zal een tuinder er echt niet lang mee werken

Nu is het aantonen van de effectieve werking bij gewasbeschermingsmiddelen bepaald geen sinecure. De huidige Europese en Nederlandse toetsingskaders schrijven voor dat de middelen in minimaal acht verschillende proeven moeten worden getest, in twee gewassen en in verschillende jaargetijden, met een consistent resultaat. Voor je dat hebt aangetoond, ben je zomaar twee jaar verder.

 Daar kunnen onze ondernemers echt niet op wachten. En dan hebben we het nog niet eens over de kosten. Daar komt bij dat de lat hoog gelegd wordt, terwijl groene middelen óók bij een lagere effectiviteit interessant kunnen zijn, wanneer ze worden toegepast in combinatie met andere maatregelen.

Goed beschouwd is het bewijzen van effectiviteit als toelatingseis een vreemde zaak. Laten we wel wezen: wanneer een middel niet of onvoldoende werkt, zal een tuinder er echt niet lang mee werken. Wat ons betreft moet elk middel dat geen risico vormt voor mens, dier en milieu altijd worden toelaten. Vervolgens moet men aan de tuinders zelf overlaten om te bepalen of zij tevreden zijn over de werking van het middel, en aan de producenten om tuinders ervan te overtuigen dat hun middel goed werkt.

Innovatie moeizaam

Niet alleen het gebruik van huis-tuin-en-keukenmiddelen staat onder druk: ook innovatieve groene gewasbeschermingsmiddelen vinden maar moeizaam hun weg naar de Europese en Nederlandse markt. Of helemaal niet, omdat de producent geen zin heeft in de ingewikkelde en kostbare toelatingsprocedure.

Veel van deze middelen zijn wél voorhanden voor tuinders in de Verenigde Staten. Daar wordt weliswaar ook gekeken naar effectiviteit, maar wetenschappers staan er dichter op de praktijk. Het zou goed zijn als Nederlandse onderzoekers daar een voorbeeld aan nemen. Die werkwijze schept veel meer ruimte voor experimenten met nieuwe middelen, en kan zo de procedures eenvoudiger en goedkoper maken.

Voor innovatieve producenten zoals Koppert Biological - de wereldkampioen onder de innovatieve Nederlandse tuinbouwbedrijven - is de verleiding dan ook groot om ontwikkeling, productie en primaire toelatingen te verhuizen uit Nederland en Europa naar landen als de VS. Zo dreigt Europa steeds meer achterop te raken op het gebied van innovatie en vergroening.

En als we niet uitkijken, verliest Nederland bovendien de positie als koploper op het gebied van duurzame, efficiënte en innovatieve voedselproductie.

Vertrouwen

Wat ons betreft moet onze minister van landbouw Carola Schouten zich in Europa sterker maken voor onze tuinders en hun groene ambities. Het zou goed zijn wanneer de politiek vanuit een houding van vertrouwen beter aansluit bij het ondernemerschap van onze boeren en tuinders, want zij hebben samen ontzettend veel kennis over wat wel werkt en wat niet. Daar is geen ingewikkelde en dure toelatingsprocedure voor nodig.

Lees ook:

De staat van de boer

Fipronil-eieren, het melkquotum, bijengif, mestfraude; het agrarisch bedrijf haalt met grote regelmaat de kolommen van de krant, vaak in negatieve zin. Vaak wordt er vooral over de boer gesproken, niet mét hem. Tijd om die boer eens op te zoeken. Hoe gaat het anno 2018 met hen? U leest het in De Staat van de Boer.

Deel dit artikel

Paprikatelers dompelen bij het oogsten hun handen en gereedschap in magere melk. Europa vraagt om we­ten­schap­pe­lijk aan te tonen dat daarmee écht plantenziekten worden voorkomen

Wanneer een middel niet of onvoldoende werkt, zal een tuinder er echt niet lang mee werken