Opinie Verduurzaming

De groene knoet werkt averechts bij vergroening van sociale huurwoningen

Zonne-energie verplichten voor huurdak brengt corporaties in het nauw, aldus Philip Blaauw en Roebyem Anders van stichting Huurdakrevolutie.

Amsterdam haalt de groene knoet uit de kast. Onlangs nam de gemeenteraad een motie aan die woningcorporaties verplicht al hun geschikte huurdaken met beplanting of zonnepanelen vol te leggen. Als initiatiefnemers van de Stichting Huurdakrevolutie zijn wij het van harte met de raad eens dat het duurzame potentieel van de 186.000 huurwoningen in Amsterdam nog bij lange na niet benut is. Toch denken we dat een verplichting de verkeerde weg is. Woningcorporaties zijn geen oliebedrijven met diepe zakken en ruime beleidsvrijheid die je even de duimschroeven kunt aandraaien.

Een huzarenstuk

We vragen woningcorporaties om vele, vaak botsende ballen in de lucht houden – duurzaamheid, betaalbare huren, robuust woningaanbod – en dat binnen een knellend investeringsbudget. Een budget dat bovendien een forse knauw heeft opgelopen sinds de invoering van de verhuurdersheffing: zo’n twee miljard euro per jaar.

Naast financiële beperkingen lopen woningcorporaties tegen hoge organisatorische obstakels op, vooral bij bestaande woningen. Een verplichtende motie is zo gepasseerd in de gemeenteraad, maar corporaties kunnen die duurzame verplichting niet zonder slag of stoot doorgeven aan hun huurders. Voor elke duurzame maatregel die een woningcorporatie op blok-, straat- of gebouwniveau wil doorvoeren, moet eerst 70 procent van alle bewoners akkoord gaan. Een huzarenstuk dat in de praktijk een delicate balans van tact, overredingskracht en betrouwbaarheid vraagt om het diepe wantrouwen bij veel bewoners weg te nemen.

Vrijwillige deelname

In het geval van zonnepanelen kiezen veel woningcorporaties voor de alternatieve route: vrijwillige participatie van individuele huurders die in ruil voor goedkope zonnestroom een klein bedrag per maand afdragen. Op die manier kan de huurder meebetalen aan de investering. Maar ook dat vergt overtuigingskracht. Zo wordt weliswaar niet elk huurdak in een blok of straat vergroend, maar strak uitgevoerde projecten weten wel 50 tot 70 procent van de bewoners over de streep te trekken.

Woningcorporaties en hun duurzame partners zijn in dit opzicht door een steile leercurve gegaan. Met vallen en opstaan en een groeiend aantal projecten dat huurders aantoonbaar lagere energiekosten oplevert, begint het nu te draaien. Want ondanks alle obstakels is er al veel bereikt. Vorig jaar kregen 36.000 nieuwe huurwoningen in Nederland zonnestroom en 26.000 een aansluiting op duurzame warmte. Het percentage corporatiewoningen met zonnepanelen is sinds 2015 verviervoudigd tot zes procent. Alleen al in Amsterdam staan nog eens tienduizenden huurwoningen op de rol en verschillende corporaties hebben initiatieven lopen om zonnepanelen breed uit te rollen.

Betrouwbaar Amsterdam

Wat kan Amsterdam wel doen om het momentum dichterbij te brengen? De gemeente is de geknipte partij om duurzame prestatieafspraken te maken met individuele corporaties en onderlinge samenwerking aan te jagen. Maar voor die prestatieafspraken mag je wel iets terugverwachten. Zo kan de gemeente, met haar betrouwbare reputatie onder Amsterdammers, een actievere rol spelen bij het wegnemen van ongefundeerde angsten bij bewoners. Een brede publiciteitscampagne om huurders ervan te doordringen dat goedkope zonnestroom ook voor hen binnen handbereik is, zou een welkome hefboom zijn. De gemeente kan ook helpen met goedkope financiering vanuit het Klimaatfonds of een garantstelling bieden waardoor corporaties goedkoop en aanvullend kunnen lenen voor de investering.

We delen het ongeduld om elk huurdak in Amsterdam duurzaam te benutten. Maar een simpele verplichting schiet dat doel voorbij. Een uitgestoken hand werkt beter.

Lees ook:

De oplossing voor verduurzaming van de huursector is zo simpel

Schaf de verhuurdersheffing af en de woningcorporaties hebben geld om huurwoningen energiezuinig te maken, suggereert Paulus Jansen, directeur van de Woonbond.

Het kan: je huis vergroenen met een klein budget

Wie denkt dat verduurzaming slechts is weggelegd voor progressieve tweeverdieners met een koophuis, moet in Eindhoven gaan kijken. Huurders van naoorlogse sociale woningen houden per saldo 640 euro óver nu hun huizen geïsoleerd en gasloos zijn.

De duurzaamste drijvende woonwijk van Europa ligt in Amsterdam en is bijna af

In Amsterdam-Noord krijgt de ‘duurzaamste drijvende woonwijk van Europa’ vorm. Schoonschip is een initiatief van een groep jonge, milieubewuste, hoogopgeleide Amsterdammers. ‘Dit wordt een groen dorpje midden in de stad.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden