OpinieGriepprik

De griepprik werkt wél

Bert Keizer gelooft er niet in, maar onafhankelijk onderzoek wijst uit dat de griepprik wel degelijk werkt, aldus André Knottnerus, arts-epidemioloog en emeritus hoogleraar huisartsgeneeskunde.

Wie de schoen past, trekke hem aan. Als Bert Keizer (9 oktober) schrijft over het ‘onbewezen nut van het griepvaccin’ en ‘het griepvaccincircus en de rare clowns die daarin optreden’ gaat het ook over mijn onderzoeksgroep. Al in de jaren negentig vroegen wij ons af of jaarlijkse griepvaccinatie wel nuttig was. Daarom deden we een onderzoek bij zestigplussers in huisartspraktijken, onafhankelijk gefinancierd door het toenmalige Preventiefonds. We hielden rekening met het placebo-effect. Tegen onze verwachting in werkte de griepprik: de kans op het krijgen van griep werd gehalveerd. De wereldwijde organisatie Cochrane kent dit onderzoek nog steeds de hoogst mogelijke kwaliteitswaardering toe.

Te midden van vele studies die forse gebreken vertonen worden bevindingen als de onze vaak ‘wegverdund’ in de algehele conclusie dat het totaal aan onderzoek van lage kwaliteit is. Sommigen denken zelfs dat er geen bewijs is dat de griepprik werkt. Maar het valt niet te ontkennen dat griepvaccinatie bij ouderen een belangrijk deel van de griepgevallen kan voorkomen. Nu des te belangrijker, omdat er rekening mee moet worden gehouden dat een gecombineerde griep- en corona-­infectie voor ouderen en kwetsbaren extra ernstig kan uitpakken en dat het samenkomen van twee epidemieën de zorg extra kan belasten.

Als vaccinatie de kans op griep vermindert, is aannemelijk dat ook het risico op ernstige complicaties en sterfte door griep afneemt. Maar rechtstreeks onderzocht in placebogecontroleerd onderzoek is dat niet. Zulk onderzoek zou deelname van honderdduizenden mensen vereisen, idealiter over meerdere jaren verspreid, want de effectiviteit kan over seizoenen variëren. De vraag is wel of dat gegeven de bestaande kennis over het effect van het vaccin nog ethisch en methodologisch verantwoord kan gebeuren. Ook degenen die al jaren op zo’n onderzoek aandringen voerden dit nooit uit.

Ontkenners

Hoe dan ook, te midden van de oplaaiende coronapandemie moeten we werken met wat het wél verrichte onderzoek opleverde, namelijk dat griepvaccinatie een belangrijk deel van de griepgevallen kan voorkomen. Dat nog eens te benadrukken is te meer van belang omdat de vaccinatiegraad in risicogroepen mede onder invloed van ontkenners van de effectiviteit van griepvaccinatie de laatste 15 jaar is teruggelopen van 75 tot zo’n 50 procent.

Evenals Keizer sta ik kritisch tegenover de regelmatig dubieuze handel en wandel van de farmaceutische industrie. Daarop moeten we scherp blijven. Maar we moeten ook onderkennen dat veel heilzame medicijnen mede dankzij deze industrie – waarin ik overigens geen belang heb noch had – beschikbaar kwamen. En juist nu moeten we met vereende publiek-private krachten effectieve en veilige coronavaccins realiseren.

Volgens Keizer gelooft ongeveer 75 procent van de huisartsen niet in de werkzaamheid van de griepprik, maar hij noemt hiervoor geen bron. In een recent gepubliceerd onderzoek kreeg onze groep een ander resultaat: 72 procent van de deelnemende huisartsen nam zelf de griepprik. De mediane schatting van deze huisartsen van de effectiviteit van vaccinatie in het voorkomen van griep bij ouderen was 60 procent. Wel zien de meesten graag beter onderzoek naar de effecten op ziekenhuisopname en sterfte.

Keizer veronderstelt dat huisartsen griepvaccinatie aanbieden omdat anders, mocht een ongevaccineerd iemand overlijden, de nabestaanden de dokter kunnen verwijten niet volgens geldend medisch inzicht gehandeld te hebben, en omdat er geld mee te verdienen is. Dat doet geen recht aan alle inspanningen van huisartsen en hun praktijkteams om ook dit jaar weer voor de gezondheid van ouderen en kwetsbaren te zorgen. Dat daar een vergoeding tegenover staat, kan ik begrijpen. We denken toch ook niet dat een columnist die iedere week een stukje inlevert het alleen voor het geld doet en niet gelooft in wat hij schrijft?

Lees ook:

Een vervelend aspect van alle discussies over het griepvaccin: er zitten harde schreeuwers aan tafel

 Iedereen weet dat je een peiling verricht door een grote farmaceutische firma over de noodzaak van hun eigen producten meteen, maar dan ook ogenblikkelijk, in de vuilnisbak moet gooien, aldus Bert Keizer.

Ik beschouw Gotzsche als mijn huisarts en neem geen pneumococcen-vaccinatie

Ongeveer 75 procent van de huisartsen gelooft niet in de werkzaamheid van de griepprik. Maar protocollair is de griepprik onder onheuse druk een vereiste geworden. Bert Keizer doet er niet aan mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden