Opinie Leonie Breebaart

De grenzen van onze sekspartners inschatten is belangrijk, maar het gaat te ver om straf uit te delen als dat niet goed lukt

Beeld Maartje Geels

In een Amsterdams zaaltje voor een publiek van progressieve vijftig-plussers kreeg ik na een debat over #MeToo en het gevaar van ‘vertrutting’ eens de vraag voorgelegd of je tegenwoordig nog wel een misser kunt maken bij het versieren - een vrijpostig gebaar, een zwoele blik. Of word je dan onmiddellijk beticht van ongewenste intimiteiten?

Het antwoord leek me destijds niet zo moeilijk, en zo denk ik er nog steeds over. Eén verkeerd gebaar, dat kan gebeuren, maar let daarna gewoon een beetje op of de ander jouw flirt-enthousiasme beantwoordt; of jouw lustobject je werkelijk toestemming geeft om verder te gaan - een toestemming die in vakjargon ook wel consent wordt genoemd. Dat klinkt meteen heel Amerikaans en politiek correct. Maar je hoeft voor die consent echt geen contract te tekenen, als je maar open blijft staan voor signalen van de ander. Is er onderling vertrouwen dat nee-signalen worden opgepikt, dan is er juist van alles mogelijk. Je kunt darkrooms betreden en met wildvreemden het bed in duiken, je kunt spélen dat je elkaar verkracht, zolang je maar stopt als het erop lijkt dat één van beiden het niet leuk meer vindt.

Die wederzijdse instemming lijkt me de centrale wet waar je in het seksuele domein mee te maken hebt - en één die iedereen zou moeten willen onderschrijven.

Maar kun je er ook juridische consequenties aan verbinden? Sinds 22 mei ligt er bij de Kamer een brief van minister Grapperhaus, die het strafbaar wil stellen seks te hebben met iemand die dat niet wil. En dus ook als je sekspartner geen duidelijk verzet heeft gepleegd.

Voor zo’n wet is één heel goede reden: ze doet meer recht aan de slachtoffers van seksueel geweld. Wie verkracht wordt, heeft namelijk zelden de luxe om te kunnen inzetten op een robbertje vechten. Angst voor nóg meer geweld of zelfs moord, leidt er in de meeste gevallen toe dat het slachtoffer ‘bevriest’. Doordat dit niet geldt als vorm van verzet, worden verkrachters vaak vrijgesproken - of überhaupt niet aangeklaagd. Dat probleem zou met de nieuwe wet enigszins verholpen zijn - al blijft het altijd lastig verkrachting te bewijzen.

Grapperhaus’ begrijpelijke poging slachtoffers tegemoet te komen, zet alleen wel de deur open naar een dubieuze juridisering van alle seksueel verkeer. Want natuurlijk: in een ideale wereld zullen sekspartners voortdurend elkaars wensen en grenzen in de gaten houden. Het is ook van groot belang naar zo’n wereld toe te werken. Schrijf erover, praat erover, produceer eens wat leukere porno, hang alle bushokjes in het land vol met educatieve affiches. Maar besef ook dat we vooralsnog ronddwalen in een minder ideale wereld, die niet louter bevolkt wordt door hyperbewuste individuen.

Als je te veel biertjes op hebt, wil je de eigen en andermans seksuele wensen nogal eens verkeerd inschatten. En een spannend avontuur kan heel snel omslaan in iets minder leuks - soms te laat om dat duidelijk aan te geven.

Dát we de grenzen van onze sekspartner adequaat inschatten mag een loffelijk streven zijn, het gaat te ver straf uit te delen als we die signalen níet tijdig hebben opgepikt. Dan wordt het middel erger dan de kwaal.

Wat is daar nou erg aan? Filosofieredacteur Leonie Breebaart onderzoekt in haar column de actualiteit op filosofische wijze. Lees hier meer van haar columns. 

Lees ook: 

De wet van Grapperhaus tegen seksueel geweld zal niet onmiddellijk meer vonnissen opleveren

Elk ongewenst seksueel contact moet strafbaar zijn, zegt de minister. Maar zal dat in de rechtszaal veel veranderen?

Zedenzaken zijn langdurig en pijnlijk, en vaak niet succesvol

Veel zedenzaken komen neer op het ene woord versus het andere. Als dader en slachtoffer zo tegenover elkaar staan, wat kan justitie dan doen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden