Beeld T

ColumnSylvain Ephimenco

De ‘goede bedoelingen’ van Merkel hebben een averechts effect gehad in Duitsland

In Duitsland weet men uit de eigen geschiedenis dat een vierde mandaat als bondskanselier niet veel goeds kan brengen. Dat hebben eerder dan Angela Merkel, Konrad Adenauer en Helmut Kohl ook al moeten ondervinden. Macht is aan slijtage onderheven. Dit geldt niet alleen voor Duitsland overigens en misschien moet Mark Rutte daar serieus over nadenken voordat hij over een vierde regering gaat fantaseren. Voor Angela Merkel lijkt na meer dan veertien jaar leiderschap de magie uitgewerkt. De vrouw die Europa een sterk gezicht gaf, hunkert nu bijna onzichtbaar naar de finishlijn. Haar laatste mandaat kenmerkt zich door een relatief passieve houding van haar kant terwijl de Duitse economie de voortekens van een recessie vertoont. Deze week gaf DGB-vakbondsleider Reiner Hoffmann toe in een interview aan de Franse krant Le Figaro dat “alleen al in de Duitse auto-industrie honderdduizend banen worden bedreigd”. 

Merkel heeft de regie niet helemaal losgelaten

Toch laat Merkel af en toe merken, zoals vorige week in de crisis in de deelstaat Thüringen, dat ze de regie niet helemaal heeft losgelaten. Zo dwong ze de kersvers gekozen premier Kemmerich min of meer tot aftreden omdat hij met de steun van de AfD (Alternative für Deutschland) was gekozen. Merkel vond de manier waarop liberalen steun van de AfD hadden gekregen “onvergeeflijk”. De AfD wordt als een rechts-populistische partij omschreven, maar ze leunt bedenkelijk tegen extreemrechts aan. AfD-leider in Thüringen Björn Höcke gebruikt niet alleen termen die in de nazitijd in zwang waren, maar heeft zich ook duidelijk tegen een Holocaust-museum in Berlijn opgesteld. Hij vindt dat de Duitse herdenkingscultuur een “draai van 180 graden moet maken”. Nu heeft Höcke aangifte tegen Merkel gedaan. De bondskanselier kan deze kansloze actie van de AfD eigenlijk als eervol voor zichzelf beschouwen. 

Bondsdagverkiezingen

Toch moet over de medeverantwoordelijkheid van Angela Merkel in de opkomst van de AfD niet worden gezwegen. Bij de Bondsdagverkiezingen van 2013 haalde deze partij de kiesdrempel niet. Twee jaar later, tijdens de migratiecrisis, zette Merkel de poorten van Duitsland wijd open. Dit zonder overleg met zijn Europese partners. Duitsers moesten bijna een miljoen migranten, de meesten vreedzaam en uitgeput, opvangen. Omdat amper of slecht werd gecontroleerd bij aankomst, kwamen ook enkele jihadisten uit Syrië binnen. Op oudejaarsavond van dat jaar vonden in Keulen massale aanrandingen plaats van Duitse vrouwen door migranten (onder de 153 verdachten waren 68 asielzoekers die kort in Duitsland waren). Volgens Britse prominenten als hoogleraar Paul Collier was het unilaterale beleid van Merkel een soort ‘Russische roulette’, die van invloed is geweest op het brexit-referendum. In Duitsland profiteerde de AfD van de commotie en bij de Bondsdagverkiezingen van 2017 kreeg extreemrechts voor het eerst sinds WOII 94 leden in het parlement. Dat de ‘goede bedoelingen’ van Merkel een averechts effect hebben gehad in Duitsland en op haar vierde mandaat, is nu geen voer meer voor discussie.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden