ColumnSylvain Ephimenco

De gevoelloze provocaties van Arnon Grunberg

“Morad, stel je eens voor dat je na een lange nacht de studio uitloopt, dat je twee jongens in regenpakken van een motorscooter ziet afstappen, die vervolgens je borstkas doorzeven met kogels. Was dit het dan allemaal waard geweest?”

Dit is een van de vele doodsbedreigingen die dj Morad El Ouakili kreeg en die hij eergisteren op NPO-radio en in het achtuurjournaal voorlas. Een andere luidde: “Daarom hoop ik dat ze je pakken en kapot­schieten, kankerhond”.

Tot deze week was El Ouakili presentator van het radioprogramma ‘Ramadan Late Night’ van de NPO-zender FunX. Omdat de bedreigingen als zeer ernstig worden opgevat, wordt El Ouakili nu door lijfwachten beveiligd die de NPO voor hem heeft ingehuurd. Zijn crime? Hij draaide tijdens de ramadan af en toe muziek. Niet dat alle moslims zich daaraan storen, maar volgens radicale elementen, veelal Nedermarokkaanse salafisten, verdiende El Ouakili, ook een Nedermarokkaan, de doodstraf. 

De bedoeling van de dj was met zijn programma tijdens de ramadan “mensen te verbinden en dichter bij elkaar te brengen.” Nu de sfeer grimmig is geworden, heeft de NPO besloten zelfcensuur toe te passen en is het programma afgevoerd. Dat deze nederlaag voor de verdraagzame samenleving op Bevrijdingsdag bekend werd, geeft de zaak een symbolische lading.

Grunberg bestempelde Marokkanen in Nederland als de nieuwe Joden

Toevallig hield schrijver Arnon Grunberg een dag eerder een 4 mei-lezing. De tekst werd goed ontvangen, op een passage na die op de sociale media voor enig ophef zorgde. Arnon Grunberg, zelf Joods en met een moeder die Auschwitz overleefde, bestempelde Marokkanen in Nederland impliciet als de nieuwe Joden. De manier waarop over hen wordt gepraat, doet hem denken aan de meest duistere tijd van de twintigste eeuw. 

Ik vroeg me af op welke Nedermarokkanen Grunberg doelde met deze kromme veralgemenisering. Op dj El Ouakili, die door geloofsgenoten met de dood wordt bedreigd? Op de burgemeesters Aboutaleb en Marcouch of op Tweede Kamervoorzitter Arib, die door Nederlanders op handen worden gedragen? Of op de honderd Nedermarokkaanse jihadisten die zich in Syrië bij IS hebben aangesloten? Feit is ook dat bij bloedige aanslagen, zoals die van Madrid (191 doden, 2004), Parijs (zeker 130 doden, 2015) of Brussel (32 doden, 2016) de daders hoofdzakelijk Marokkanen uit Europa waren. Pleegden vreedzame vooroorlogse Joden soms ook aanslagen in Europa? 

Misschien is er sprake van een soort Stockholm-syndroom bij Grunberg, wetend dat bij een deel van de door hem genoemde gemeenschap het antisemitisme fors opspeelt. Ik denk eerder dat het weer een geval betreft van gevoelloze provocatie. In september 2001 schreef hij voor de NRC vanuit New York een melig stuk over de brandende Twin Towers, waarin hij stelde dat vluchtende mensen naar barbecue roken. In 2014 kwalificeerde hij de Nederlandse collectieve rouw voor de MH17-slachtoffers voor The New York Times als ‘hysterisch nationalisme’. 

En nu dit. Laat die gratuite provocaties van de schrijver voor wat ze zijn, zou ik zeggen.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden