ColumnStevo Akkerman

De foto van de ondergrondse schuilplaats in Idlib

Als het niet in het nieuws is, dan maar ‘naast het nieuws’. In de gelijknamige fotorubriek op de achterpagina van De Verdieping stond gisteren een beeld van kinderen bij een ondergrondse schuilplaats in Idlib, noord-Syrië. Ik zeg dit niet als verwijt; anderhalve week geleden bracht de krant nog een foto uit Idlib op de voorpagina, en de achterpagina is ook een prominente plek. Maar illustratief is het natuurlijk wel. Bijna een miljoen mensen op de vlucht, gevangen tussen de gesloten Turkse grens en het oprukkende Syrische leger, met kinderen die ’s nachts doodvriezen, en groot nieuws is het niet. Deze oorlog duurt al sinds 2011, we hebben genoeg gezien.

In de Britse Telegraph stond maandag een gedesillusioneerd afscheidsstuk van Josie Ensor, die Syrië de afgelopen jaren volgde als correspondent, grotendeels vanuit Beiroet. ‘Elk jaar vertelde ik mijzelf dat volgend jaar in elk geval onmogelijk slechter kon zijn dan het huidige. Maar elk jaar werd weer erger’, schrijft Ensor. Ze somt wat dingen op. Foto’s die ze kreeg, live uit Aleppo, van kinderen bedolven onder het puin, hun schedels verbrijzeld. Gifgasaanvallen, eerst in 2017, toen in 2018, ondanks de ‘rode lijnen’ die de buitenwereld getrokken had.

Syrische vrienden drongen er bij haar op aan te laten zien wat er gaande was en Ensor geloofde dat ze als journalist iets kon betekenen, hoe weinig ook. Het was naïef, concludeert ze nu. ‘In Syrië heeft de wereld collectief zijn menselijkheid verloren. Ik vertrek met een onbeschrijfelijk zwaar hart. Het is moeilijk om te erkennen dat al mijn werk zo weinig impact heeft gehad.’

Tegengestelde belangen

Haar moedeloosheid is die van iedereen die het anders had willen zien, en haar verbittering jegens ‘de wereld’ kan ik meevoelen. Het is een feit dat de wereld niet heeft verhinderd wat er gebeurde. Maar ik weet niet goed wat de wereld, bij gebrek aan adres, zetel, mandaat en leiderschap had kunnen doen. De wereld is tegelijkertijd te klein en te groot. Te klein, want minder machtig dan menig land. Te groot, want een verdeelde verzameling van tegengestelde belangen, met in de Veiligheidsraad een vetorecht voor Rusland, in dit geval een cruciale factor.

Dan heb ik het nog niet over het probleem van het Syrische verzet zelf, ook een verdeelde wereld, deels bewoond door jihadisten. Onlangs schreef ik over de aangrijpende film ‘For Sama’. “Ga niet”, riep ik, wat tot mijn schrik door sommige lezers letterlijk werd genomen. En nu stuit ik op de pagina’s van de New York Review of Books op een discussie over het perspectief van die documentaire: kijk uit voor wat je níet ziet, zo luidt de kritiek, de terreur van de jihadi’s blijft buiten beeld, maar die was even misdadig als die van het regime.

Het is om gek van te worden en je zou al die ellende van je af willen schudden. Maar dan zijn daar die kinderen bij hun ondergrondse schuilplaats. En hun op de vlucht gejaagde gezinnen. Turkije houdt ze tegen, de Europese Unie houdt ze tegen, ze zitten vast. Maar wacht, de EU dat zijn wij, daar kunnen we iets aan doen, ook als niet iedereen meewerkt.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden