null Beeld

CommentaarSociale media

De Facebook-verbanning van Trump stelt een grens aan de opruiing, maar er is meer nodig

Oud-president Donald Trump krijgt zijn account op Facebook voorlopig niet terug, zo bepaalde een onafhankelijk toezichtsorgaan dat door de techgigant zelf is ingesteld. Met dit oordeel wordt een besluit bekrachtigd van de onderneming om de president van het platform te weren - een stap die ook Twitter zette. Dat dit een levenslange schorsing zou moeten zijn, zoals Facebook besloot, wil het toezichthoudende orgaan (het zogeheten Oversight Board) niet billijken. Dat staat namelijk niet in de voorwaarden, dus daar moet de onderneming opnieuw naar kijken.

Het oordeel kan verstrekkende gevolgen hebben voor andere politici en gebruikers die zich schuldig maken aan opruiing, discriminatie, of fakenieuws. De kritiek op Facebook en andere socialemediaplatforms is steeds geweest dat ze hier niets aan deden. Ze claimden dat dit was omwille van de vrijheid van meningsuiting, maar het was vooral omdat ze altijd streefden naar hogere bereikcijfers. Die kritiek is ter harte genomen en het Oversight Board laat zien dat zo’n toezichthoudend orgaan nuttig en noodzakelijk is.

Wereldwijd zijn landen zich aan het bezinnen hoe techgiganten onderworpen kunnen worden aan democratische spelregels van de vrijheid van meningsuiting, en hoe de controle moet zijn op misbruik daarvan. De bedrijfsbelangen om een groot bereik te creëren en daarmee advertentie-inkomsten binnen te halen zijn enorm.

Nutsvoorziening

Lastig is dat de private partijen zo groot zijn (Facebook kent wereldwijd 2,7 miljard actieve gebruikers) dat één toezichthoudend orgaan voor slechts één online platform onvoldoende soelaas biedt. Daarbij speelt ook een andere vraag: het gebruik van de platforms kan worden opgevat als een nutsvoorziening. De moderne samenleving zou niet meer zonder kunnen.

Toezicht van overheden en brancheorganisaties per land moeten hierin een belangrijke rol spelen. Zo hebben journalistieke media in Nederland een onafhankelijke Raad voor de Journalistiek, waar klachten over publicaties worden behandeld. Het onafhankelijke Commissariaat voor de Media ziet toe op naleving van de Mediawet. Het is voorstelbaar dat klachten over berichten op sociale mediaplatforms kunnen worden neergelegd bij deze toezichthoudende organen of bij een zelfstandig toezichthoudend orgaan speciaal voor sociale media. Dit is niet onlogisch nu socialemediaplatforms in algemene zin worden beschouwd als uitgevers van content en zich dus ook zo dienen te gedragen, met alle verplichtingen en verantwoordelijkheden van dien.

In dit perspectief moet er ook meer kennis komen over algoritmes die sociale platforms toepassen, onder andere bij veel gedeelde berichten. Op dit punt ving de Oversight Board bot bij Facebook, maar transparantie daarover is noodzakelijk, omdat het aanjaageffect het opruien versterkt.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden