Commentaar

De EU wordt gegijzeld door migratie

De Duitse bondskanselier Angela Merkel had tien dagen voor de EU-migratietop in Brussel een ontmoeting met de Italiaanse premier Giuseppe Conte in Berlijn.Beeld EPA

Het was een lange nacht, maar toen de Europese regeringsleiders gisterochtend om half vijf naar buiten kwamen, de ogen knipperend in het ochtendlicht, hadden zij dan toch goed nieuws: er lag een akkoord over migratie. Met 28 handtekeningen eronder. Angela Merkel kon terugkeren naar Duitsland en Giuseppe Conte naar Italië, mét een resultaat.

Maar als er al iemand blij was, dan duurde dat niet lang. Gistermiddag werd er al geruzied tussen de leiders over wat ze in hun akkoord nu precies hadden afgesproken.

Dat is niet zo vreemd, want de ‘afspraken’ blinken vooral uit in vaagheid en vrijblijvendheid. Er moeten ‘gecontroleerde (lees: gesloten) centra’ ín de Europese Unie komen, waarin bootmigranten hun asielprocedure doorlopen, terwijl de mogelijkheid van ‘ontschepingsplatforms’ in Noord-Afrika nader wordt onderzocht. Aan concrete invulling van deze plannen ontbreekt het vooralsnog. Vandaar dat gistermiddag al onenigheid kon ontstaan over waar die centra precies moeten komen: in de landen die toch al de meeste vluchtelingen ontvangen (Griekenland, Italië, Spanje), of juist in landen die verder op de route liggen (Duitsland, Nederland).

Zo illustreert dit migratieakkoord op vele vlakken wat er mis is in Europa. Ten eerste natuurlijk laat het zien hoe hulpeloos, visieloos en ook harteloos de EU-lidstaten migratie benaderen. Het beleid zoals het voorligt, lijkt als voornaamste doel afschrikking te hebben: bootmigranten krijgen de duidelijke boodschap dat ze opgesloten worden, of weggebracht naar landen die bepaald geen geweldige reputatie hebben als het gaat om de opvang van migranten.

Het zou Europa sieren als er op een fundamentelere manier zou worden nagedacht over migratie: over een eerlijke en solidaire verdeling van vluchtelingen, en over het reguleren van (seizoens)arbeidsmigratie.

Maar dat is nu net het probleem: Europa is op het moment verdeeld en verlamd – het kan geen besluiten nemen over migratie, maar ook niet over het eigen functioneren en de eigen toekomst. Daarom is er stagnatie op alle belangrijke dossiers: dat van een eigen budget voor de eurozone, dat van uitbreiding van de unie.

De Europese Unie is altijd een log apparaat geweest, waar crises komen en uiteindelijk weer gaan, gesmoord in vage einddocumenten en houtje-touwtje-oplossingen. Maar het verleden biedt helaas geen garantie voor de toekomst. De EU kán ook achteruitgaan, nationalisme en populisme kúnnen de waarden van het Europese project uithollen. Het is pijnlijk te zien dat de Europese leiders vooralsnog geen formule vinden om die bedreigingen het hoofd te bieden.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Eerdere commentaren vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden