ColumnSylvain Ephimenco

De EU is even onzichtbaar als het coronavirus

Ik heb op deze plek vaak genoeg mijn zwakte geëtaleerd voor onze Europese Unie, die met haar voorgangers ons driekwart eeuw vrede heeft gebracht. Maar nu een virus ons de oorlog heeft verklaard is de EU even onzichtbaar als deze nieuwe vijand. Het is nu de tweede keer in vijf jaar dat tijdens een ontregelende crisis de EU het lelijk laat afweten. In 2015 bleek Brussel niet in staat de migratiecrisis het hoofd te bieden en liet met de Syrische vluchtelingen ook economische migranten en jihadisten het Europese grondgebied betreden. In de jaren die volgden werden Italië en Griekenland aan hun lot overgelaten. Het resultaat is nu ook te zien op het Griekse eiland Lesbos waar migranten in afschrikwekkende omstandigheden moeten overleven. 

Voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie heeft zich vanaf het begin van de coronacrisis vooral druk gemaakt over het mogelijk sluiten van de binnengrenzen en het instellen van reisverboden. ‘Schengen’ en andere Brusselse beginselen waren de prioriteit. Maar zie hoe langzaamaan de lidstaten hun grenzen sluiten en reisverboden instellen om hun burgers beschutting te bieden. 

Dramatische situatie

In Italië zijn zelfs de meest Europees gezinde figuren gaan twijfelen. De Italiaanse president Sergio Mattarella vraagt Europa om meer solidariteit en adjunct-hoofdredacteur Gianluca Di Feo van La Repubblica, het belangrijkste linkse dagblad van Italië, schreef gisteren: “Wij, Italianen, zijn alleengelaten: de Europese Unie heeft ons geen enkele arts en geen enkel mondkapje gestuurd, en heeft geen veldhospitaal gebouwd. In deze meest dramatische situatie sinds haar geboorte, is de EU onverschillig gebleken voor de problemen van haar burgers. Ze is een bureaucratische entiteit die niet in staat is concreet op te treden. Er is geen solidariteit geweest en ook geen toezicht. Een trieste les, die we niet zullen vergeten wanneer de epidemie voorbij zal zijn.”

Maar wellicht hebben we te veel verwacht van deze reus op lemen voeten met soms hinderlijke pretenties op het gebied van nationale bevoegdheden van de lidstaten. Nu met de coronacrisis Europese landen los van elkaar uitzonderlijke maatregelen nemen, zien we hoe individuele soevereiniteit wordt aangesproken.

Het sluiten van de grens met de buurman is geen vijandige actie, maar juist een daad van bescherming van je eigen onderdanen. Wat dichtbij ligt, familie, vrienden, buurt, stad en land, krijgt de zorgprioriteit, een menselijke reflex. Boven een goed bedoelende maar verlamde superstaat valt een Europa van efficiënte en soevereine natiestaten te prefereren. 

Gisteren las ik een alarmerende kop in de Volkskrant: ‘Virus wakkert nationalisme aan’. Ik moest hier bijna om lachen. Waarschijnlijk komt deze observatie door al die filmpjes waar je solidaire en opgesloten Italianen op hun balkons ziet juichen. Ze zingen hun volkslied ‘Fratelli d’Italia’ of klassieke nummers als ‘Volare’ en ‘Azzurro’. Best eng nationalistisch nietwaar?

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden