OPINIE

De eco-elite is heus zo groen niet

Een elektrische auto wordt opgeladen. Beeld ANP
Een elektrische auto wordt opgeladen.Beeld ANP

Duurzaamheid is niet (alleen) een kwestie van techniek, maar vooral een manier van leven, aldus lezer Marjolein Tiemens-Hulscher.

Marjolein Tiemens-Hulscher

'Eco-elite’, dat nieuwe woord is opgedoken in de politiek. De term verwijst naar een groep mensen die het zich financieel kan veroorloven om technologische duurzaamheid te kopen: zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto’s. Ik vraag me echter af of die eco-elite wel zo groen is, want is duurzaamheid niet veel meer dan alleen het toepassen van ‘schone’ technieken en verder blijven doen wat je gewend bent?

Het woord eco-elite duikt regelmatig op in de politieke discussie rondom het Klimaatakkoord als het gaat om ‘wie moet dat betalen’. De SP hecht grote waarde aan ‘klimaatgerechtigheid’, waaronder ze verstaat dat de plannen geen kloof mogen veroorzaken tussen een eco-elite en een klasse van achterblijvers. CDA-leider Buma heeft gezegd dat de hardwerkende Nederlander niet het kind van de groene rekening mag worden. Klaas Dijkhoff, VVD-fractievoorzitter, wil niet nu ‘als een malle’ geld uitgeven aan klimaatplannen, als toekomstige innovaties dit misschien veel makkelijker maken. Kortom gesteggel over geld om, wat het klimaatakkoord betreft, niet te hard van stapel te lopen.

Kloof door vergroening

Voor de invulling van ‘klimaatgerechtigheid’ stelt sociaal wetenschapper Shivant Jhagroe voor (Verdieping, 7 september) voor om subsidies voor zonnepanelen te besteden in de sociale woningbouw en dat te organiseren via belastingen en beloningen, zodat de kloof door vergroening juist verkleint. Waarschijnlijk heeft de eco-elite ook het meest bijgedragen aan de CO2-uitstoot. Mee(r)betalen aan de oplossingen daarvan lijkt me daarom rechtvaardig.

Maar dan nog blijf ik zitten met het gevoel dat duurzaamheid gelijk wordt gesteld aan innovatieve groene technologie en dat mensen met een kleinere beurs te kort wordt gedaan. Ik denk dat hun voetafdruk weleens kleiner zou kunnen zijn dan die van de eco-elite. Ze worden daarvoor echter niet gewaardeerd, maar weggezet als ‘achterblijvers’. Dat is een fnuikende beeldvorming.

Heel klein budget

Getroffen was ik door een verhaal van onze pastoraal werkster. Een buurvrouw, die rond moet zien te komen van een heel klein budget, voelde zich terneergeslagen omdat ze niks aan duurzaamheid kon doen. Ze heeft geen geld om haar huis te isoleren, om zonnepanelen, warmtepomp of elektrische auto te kopen. De pastoraal werkster heeft haar juist geprezen om haar duurzaamheid: “Je hebt geen auto en doet alles op de fiets, je gaat niet met het vliegtuig op vakantie, je eet geen vlees, je stookt zuinig, je gooit geen eten weg, je verspilt niks, je hebt geen onnodige elektrische apparaten, je koopt tweedehands kleding, enzovoorts. Als jij niet duurzaam leeft, dan doet niemand dat.”

Zo leven als die buurvrouw zie ik een groot deel van de eco-elite – de goede daargelaten – nog niet doen. Als je een elektrische auto hebt, wil dat nog niet zeggen dat je minder kilometers maakt. Voor al die auto’s blijft asfalt nodig, dat nog steeds toeneemt. Hoe vaak zou de eco-elite een vliegvakantie maken? Hoeveel elektrische apparaten hebben ze, hoe hoog zetten ze de verwarming? Hoe staat het met hun vleesconsumptie? Bankieren ze bij een duurzame bank? Ik vermoed dat de ecologische voetafdruk van de eco-elite groter is dan die van de ‘achterblijvers’ en dat de toevoeging ‘eco’ niet terecht is. Graag zou ik hier eens cijfers over zien.

Echte duurzaamheid gaat niet alleen om het toepassen van nieuwe technieken. Het gaat vooral om een manier van leven, die minder vervuilend en verspillend is. De eco-elite kan veel leren van de achterblijvers als het gaat om het tegengaan van verspilling. De achterblijvers zijn daar immers koploper in.

Lees ook:

Harde conclusies ontbreken in Klimaatakkoord, Wiebes moet weer aan het werk

Planbureaus CPB en PBL komen met een analyse van het voorlopige Klimaatakkoord. Intussen neemt de onenigheid toe.

Een groene toekomst is er alleen voor de rijken: de eco-elite

De verduurzaming van Nederland leidt tot een nog ongelijkere verdeling van schone en leefbare ruimte, zegt sociaal wetenschapper Shivant Jhagroe. De eco-elite verschuilt zich in lommerrijke wijken, de grijze rest is voor de armen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden