Column Babah Tarawally

De duistere verhalen over het Nederlandse slavernijverleden moeten worden verteld

Over drie dagen breekt de ketting weer en zingen we ons vrij bij Keti Koti. Een jaarlijkse feestdag ter viering van de afschaffing van de slavernij. Ik ben zeven jaar in Nederland als ik voor het eerst Keti Koti (vertaald vanuit Sranantongo: ‘de ketting is gebroken’) meemaak. Het is 1 juli 2002 en in twee volle bussen rijden we vanuit Groningen naar Amsterdam. Hier zal, in het bijzijn van de nazaten van daders en slachtoffers, het nationale slavernijmonument door koningin Beatrix worden onthuld. Het was een indrukwekkende bijeenkomst in het Oosterpark.

Er waren prachtige zwarte vrouwen gekleed in kleurrijke batikstoffen met op hun hoofden torenhoge tooien. Ik zag een Ghanese koning met gouden sieraden, kramen vol eten en exotische producten, livemuziek en dansende mensen. Wandelend naar de plek van het monument zag ik een enorm contrast tussen witte mensen die vol bewondering naar de indrukwekkende beelden keken en zwarte mensen die huilend op hun knieën zaten en in wanhoop hun handen naar de lucht uitstrekten. Kunstobject versus naakte werkelijkheid.

Op mijn knieën

Het monument vertoont zwarte mensen die de ketting hebben gebroken en de poort naar de vrijheid hebben bereikt. Het besef dat deze mensen ook mijn voorouders zijn, raakt me enorm. Hun lijdensweg als slaven en gekoloniseerd volk is mijn vrijheid geworden. Ik voelde het tot in mijn ziel, zakte op mijn knieën en liet mijn tranen de vrije loop.

Het monument is bedoeld om de nazaten van daders en slachtoffers dichter bij elkaar te brengen, zodat ze eigenaar worden van hun gezamenlijke ervaring. Rondom het monument waren nazaten van daders en slachtoffers. De één bewondert het kunstobject en stelt zichzelf vragen, de ander huilt met ten hemel geslagen ogen en wil antwoorden. Ook ik stelde mijzelf vragen en wilde heel graag weten wat de aanwezige nazaten van de daders dachten en voelden. Was er echt begrip, empathie en compassie voor de nazaten van de slachtoffers? Zo vaak heb ik antwoorden gehoord als: ‘Het is zo lang geleden man, laat het los!’ ‘Ga weg uit de slachtofferrol, jullie zijn geen slaven meer.’ ‘Ik kan er niets aan doen, dat waren mijn voorouders.’

Het is nu zeventien jaar geleden dat het monument is onthuld en waar heeft het ons tot nu toe gebracht?

De Henken en Ingrids

Activisten zeggen dat het monument hen geleerd heeft dat vrijheid niet uit Den Haag komt. Politici zeggen dat vrijheid een kostbaar goed is waar constant aan gewerkt moet worden. Journalisten zeggen dat vrijheid een onmisbare rol heeft in de democratie. En antropologen zeggen dat het ondanks alles uiteindelijk toch wel goed komt. Maar wat zeggen de gewone mensen, de Henken en Ingrids van Nederland?

Zij willen liever niet aan ons duistere verleden herinnerd worden. En om dit te voorkomen heeft het onderwijs de zwarte bladzijden uit onze geschiedenisboekjes gescheurd. We hebben onze kinderen jarenlang enkel de positieve verhalen verteld over de Gouden Eeuw. Hoe geweldig, sterk, behulpzaam en gul we waren als Nederlanders. Dit is natuurlijk slechts de halve waarheid. Hoe zit het met dat deel van de geschiedenis dat op zolder verstopt ligt? Het verhaal waar we ons voor schamen? Die verloren bladzijden worden inmiddels door de nieuwe verhalenvertellers naar beneden gehaald. Want om te kunnen verzoenen moet je eerst alle verhalen vertellen en gezamenlijk door de pijn heen bewegen. Voor niemand prettig, maar wel heel erg nodig. Zodat we onze kinderen, die inmiddels meer gewend zijn aan een diverse en vrije samenleving, met een schone en frisse luier de toekomst in kunnen sturen.

Babah Tarawally

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden